S: ساعات و احوالیکه در آن دعا قبول می‌گردد - قسمت 6

15- قبل از سلام دادن و گفتن (اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ یا اللَّهُ الأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِى لَمْ یلِدْ وَلَمْ یولَدْ وَلَمْ یكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ أَنْ تَغْفِرَ لِى ذُنُوبِى إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ):

(روزی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم وارد مسجد شدند که نگاه مردی شد که نماز ادا می‌کرد و در تشهد اخیر نشسته و می‌گوید: پروردگارا! من از تو می‌خواهم ای الله  یگانۀ بی‌نیاز که کسی را نزاده و زاده نشده و هیچ کس او را همتا نیست اینکه گناهانم را ببخشایی چرا که تو بخشندۀ مهربان هستی. آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: (بی‌گمان بخشیده شد، بخشیده شد).

16- همچنان قبل از سلام دادن و گفتن: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ، بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِیعُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، یا ذَا الْجِلاَلِ وَالإِكْرَامِ، یا حَی یا قَیومُ».

انس ابن مالک رضی الله عنه روایت شده که گفت: شنیدم رسول الله صلی الله علیه وسلم از شخصی که میگفت: (دردعای نماز) ای بار الها! من از تو سوال می‌کنم، با اینکه (همۀ) ثناها و ستایش از آنِ توست. نیست معبودی  به حق جز تو، تویی بسیار بخشایندۀ مهربان و نیکویی کننده، ایجاد گر آسمان‌ها و زمین، صاحب بزرگی و احترام، ای ذات زنده و خود پاینده، از تو سوال می‌کنم، آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمود: او الله را باسم اعظم او سوال نموده است چنان اسم اعظم که اگر به آن سوال شود داده شود و اگر به آن دعا شود اجابت گردد.

17- پس از وضو کردن و گفتن: «أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ».

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: هیچکدام شما نیست که وضو بگیرد و آن را برساند یا کامل نماید سپس بگوید: أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ - مگر اینکه تمام هشت دروازۀ بهشت بروی او باز می‌گردد تا از هرکدام که بخواهد داخل گردد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

S: ساعات و احوالیکه در آن دعا قبول می‌گردد - قسمت 5

12- در وقت بلند شدن از رکوع و گفتن (رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ، حَمْدًا كَثِیرًا طَیبًا مُبَارَكًا فِیهِ).

(از رفاعه بن رافع الزرقی روایت است که گفت: روزی پشت سر پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم نماز می‌خواندیم، وقتی سر شان را از رکوع بلند نمودند فرمودند: (سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ) شخصی بدنبال ایشان گفت: (رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ، حَمْدًا كَثِیرًا طَیبًا مُبَارَكًا فِیهِ) وقتی نماز را تمام نمودند فرمودند: «چه کسی سخن گفت؟» آن مرد گفت: من، فرمودند: سی و چند فرشته را دیدم که بسوی آن پیشی گرفتند تا یکی شان آن را اول بنویسد.

13- در وقت سجود:

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: نزدیك‌ترین جای بنده به الله عزوجل در حال سجود است پس در آن بسیار دعا كنید.

14- پس از درود فرستادن بر رسول الله صلی الله علیه وسلم در تشهد اخیر:

در حالیکه پیامبراکرم صلی الله علیه وسلم نشسته بودند مردی وارد مسجد شد و گفت: (اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِى وَارْحَمْنِى) آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: (ای نمازگزار! عجله كردی. هرگاه نماز خواندی و نشستی، الله را به آن چه سزاوار است ستایش كن و بر من درود بفرست، سپس الله  را دعا كن).

سپس مردی دیگر نماز خواند و الله عزوجل را ستایش نمود و بر پیامبر صلی الله علیه وسلم درود فرستاد، آنحضرت به وی فرمودند: (ای نمازگزار! دعا كن كه دعایت اجابت می‌شود).

ادامه موضوع در قسمت بعدی

S: ساعات و احوالیکه در آن دعا قبول می‌گردد - قسمت 4

9- همچنان در هنگام خواندن این دعا بعد از تکبیر احرام در نماز: «الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِیرًا طَیبًا مُبَارَكًا فِیهِ».

روایت است که مردی وارد صف نماز گردید در حالیکه به سبب تیز آمدن نفس عمیق می‌کشید گفت: الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِیرا طَیبًا مُبَارَكًا فِیهِ وقتی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم نماز را تمام نمود فرمودند: چه کسی از شما این سخنان را گفت؟ مردم خاموش مانده چیزی نگفتند، سپس آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: چه کسی از شما این سخنان را گفت؟ که سخنی بد نگفت. مردی گفت: چون به سرعت آمدم و نفس‌های عمیق می‌کشیدم این سخنان را گفتم. آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: «همانا دوازده فرشته را دیدم که بسوی آن پیشی گرفتند تا کسی از ایشان آن را - بسوی آسمان-  بالا ببرد».

10- در وقت خواندن سوره فاتحه در نماز و حضور قلب و دقت و تدبر به آنچه خوانده می‌شود.

پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: الله تبارک وتعالی فرمود:  الله تبارک وتعالی می‌فرماید: من سوره فاتحه را بین خود و بنده‏ام از وسط نصف کرده‏ام و سهم بنده‏ام آن قسمت است که در آن از من می‌خواهد، وقتی که بنده می‌گوید: ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِینَ الله بزرگ می‌فرماید: بنده‏ام مرا ستایش کرد، وقتی بنده می‌گوید: ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِیمِ الله جل عظمته می‌فرماید: بنده‏ام مرا مورد تمجید و سپاس قرار داد،

 وقتی بنده می‌گوید: مَٰلِكِ یوۡمِ ٱلدِّینِ الله بزرگ می‌فرماید: بنده‏ام مرا بزرگداشت، و وقتی که می‌گوید: إِیاكَ نَعۡبُدُ وَإِیاكَ نَسۡتَعِینُ الله بزرگ می‌فرماید: این سهم من و بنده‏ام است، و بنده‏ام هر چه را بخواهد به او می‏دهم. وقتی بنده بگوید: ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِیمَ صِرَٰطَ ٱلَّذِینَ أَنۡعَمۡتَ عَلَیۡهِمۡ غَیۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَیۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّینَ  الله بزرگ می‌فرماید: این سهم بنده‏ام است و هر چه را بخواهد به او می‏دهم.

11-  در وقت آمین گفتن در نماز:

پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: وقتی امام ﴿غَیۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَیۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّینَ﴾ گفت: شما آمین بگویید همانا آنکه آمین گفتنش با آمین گفتن فرشتگان توافق کند، گناهان گذشته‌اش آمرزیده می‌شود).

ادامه موضوع در قسمت بعدی

S: ساعات و احوالیکه در آن دعا قبول می‌گردد - قسمت 3

6- دعا در ساعتی از شب:

پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده‌اند: همانا در شب لحظه و ساعتی است که هرگاه مرد مسلمان آن را دریابد و خیری از کار دنیا و آخرت را از الله متعال طلبد، آن را به وی می‌دهد و آن در هر شب می‌باشد.

7- در وقت نوشیدن آب زمزم:

از پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم روایت شده که فرمودند: آب زمزم به هر نیت و قصدی که نوشیده شود سودمند است.

8- هنگام خواندن این دعا بعد از تکبیره احرام در نماز: اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِیرا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِیرًا وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِیلاً.

از عبدالله ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که فرمود: در اثنائیکه ما با پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم نماز می‌خواندیم مردی از حاضرین گفت: «اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِیرا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِیرًا وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِیلاً» (الله تبارک و تعالی برترین و بزرگترین است و همۀ ستایشها به کثرت مخصوص اوست و من صبح و شام او را تسبیح می‌گویم) رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: گویندۀ این سخن کیست؟ مردی از حاضرین گفت: من یا رسول الله، فرمودند: تعجب نمودم از این کلمه چون دروازه‌های آسمان به روی آن باز گردید. ابن عمر رضی الله عنه فرمود: پس از آنکه سخن پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در مورد این کلمه را شنیدم هرگز آن را ترک نکردم.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

S: ساعات و احوالیکه در آن دعا قبول می‌گردد - قسمت 2

4- دعا در وقت اذان برای نمازهای فرضی و در وقت جهاد و رویارویی با دشمن:

پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: دو دعا رد نمی‌شوند یا فرمود: کم رد می‌شوند: دعا در وقت آذان و در وقت جنگ(جهاد)، هنگامیکه برخی با برخی دیگر درآویز می‌شوند.

5- ساعت اجابت دعا در روز جمعه:

پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: در روز جمـعـه لحظه‌ای است كه اگر بنده مسلمان در آن لحظه دعا كند و از الله عزوجل طلب چیزی نماید، الله عزوجل حتما دعای او را اجابت می‌كند.

و در روایت دیگر آمده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: آن لحظه، زمانی است بین نشستن امام بر منبر تا تمام شدن نماز.

مسأله: ساعت اجابت در روز جمعه چه ساعتی است؟

ساعت اجابت دعا در روز جمعه، آخرین ساعت عصر است. و به طور كلی دو قول بر دیگر اقوال ترجیح داده شده كه احادیث صحیح بر آن دلالت می‌كند:

اول- هنگام نشستن برای خطبه تا تمام شدن نماز جمعه.

دوم- این كه آخرین ساعت از عصر روز جمعه است و بیشتر احادیث بر این قول دلالت دارد.

در روایت دیگری رسول الله  صلی الله علیه وسلم فرمودند: در روز جمعه ساعتی است كه هربنده‌ مسلمان كه الله را بخواند، الله حتما او را اجابت كند و آن ساعت پس از عصر می‌باشد.

و در روایتی دیگر رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: روز جمعه دوازده ساعت است، هر مسلمانی از الله چیزی بخواهد الله عزوجل حتما به او میدهد (حاجت او را روا می‌كند)، پس آن را در آخرین ساعت پس از عصر التماس و طلب نمائید.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

S: ساعات و احوالیکه در آن دعا قبول می‌گردد - قسمت 1

1- دعا در شب  قدر: الله عزوجل می‌فرماید: لَیۡلَةُ ٱلۡقَدۡرِ خَیۡرٞ مِّنۡ أَلۡفِ شَهۡرٖ [القدر:  3]. شب قدر بهتر از هزار ماه است

رسول الله  صلی الله علیه وسلم در پاسخ به سؤال عایشه رضی الله عنها كه پرسید: در شب قدر چه بگوید، فرمود: «قولی: اللهمَّ إِنَّكَ عَفُوٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنی». بگو بار الها! تو بخشایش را دوست داری، پس مرا ببخشای و بیامرز.

2- دعا در نیم شب و به دنبال نماز‌های فرض: رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: الله تبارك و تعالی هر شب هنگامی كه یك سوم از شب باقی می‌ماند، به آسمان دنیا فرود می‌آید و می‌فرماید: چه كسی مرا می‌خواند تا او را اجابت كنم و چه كسی از من چیزی می‌خواهد تا به او عطا نمایم و چه كسی مرا استغفار می‌كند تا گناهان او را ببخشایم.

از پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم پرسیده شد: کدام دعا بیشتر از همه قابل شنیدن و اجابت است؟ فرمودند: در میان و آخر شب و به دنبال نماز‌های فرض.

3- دعا در بین اذان و اقامه: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: دعای بین اذان و اقامه رد نمی‌شود.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

S: آداب دعا و اسباب اجابت آن - قسمت پنجم

14- دعا در همه احوال و اوضاع: پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: آنکه خوشش آید اینکه الله عزوجل دعایش را در وقت سختی و شدت و رنج قبول کند پس باید در وقت آسایش دعای زیاد بکند.

15- عدم دعا بر اهل و اولاد و اموال:  پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند: بر نفس‌های خود و بر اولاد و اموال خود دعای بد نکنید تا موافق نشود به ساعتی که الله تعالی در آن ساعت چون از عطایی سوال شود برای شما اجابت کند.

16- به جز الله عزوجل از کسی دیگر چیزی نطلبد: پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم به ابن عباس رضی الله عنهما چنین توصیه نمودند: ای پسر! چند سخن ارجمند را برایت تعلیم می‌دهم. الله را حفظ کن تا تو را حفظ کند. بیاد الله باش اوتعالی را در برابرت می‌یابی. اگر چیزی می‌خواهی از الله بخواه، اگر یاری می‌جویی از الله بجو، و بدان که اگر تمام مردم جمع شوند تا به تو نفعی برسانند، نفع رسانده نمی‌توانند مگر چیزی را که الله برایت نوشته است و اگر همه جمع شوند تا بتو ضرری برسانند، ضرری رسانده نمی‌توانند مگر آنچه را که الله برایت نوشته و مقدر کرده است، قلمها برداشته شده و صحیفه‌ها خشک گردیده است.

17- به گناهان خود اعتراف کند و از الله عزوجل آمرزش بخواهد: پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: سید استغفار این است که بگوید: «سَیدُ الاِسْتِغْفَارِ أَنْ تَقُولَ اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّی لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ خَلَقْتَنِی وَأَنَا عَبْدُكَ وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَی وَأَبُوءُ بِذَنْبِی اغْفِرْ لِی فَإِنَّهُ لاَ یغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ قَالَ، وَمَنْ قَالَهَا مِنَ النَّهَارِ مُوقِنًا بِهَا فَمَاتَ مِنْ یوْمِهِ قَبْلَ أَنْ یمْسِی فَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَمَنْ قَالَهَا مِنَ اللَّیلِ وَهْوَ مُوقِنٌ بِهَا فَمَاتَ قَبْلَ أَنْ یصْبِحَ فَهْوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ». 

...پروردگارا! تو اله منی، معبود برحقی جز تو نیست. مرا آفریدی و من بندۀ تو ام و بر عهد و پیمان تو بقدر توان ایستاده‌ام، از شر و زشتی آنچه انجام داده ام بتو پناه می‌جویم، به نعمتت بر خویش و هم بر گناهانم اعتراف دارم، پس مرا بیامرز، زیرا گناهان را جز تو کسی نمی‌آمرزد. آنکه در روز آن را بگوید در حالیکه به آن یقین دارد و در همان روز پیش از آنکه شب کند بمیرد، او از اهل بهشت است و آنکه در شب آن را بگوید در حالیکه به آن یقین دارد و پیش از آنکه صبح کند، بمیرد، او از اهل بهشت است.

18- توبه کند و حقوق مردم را به ایشان برگرداند و از کسانیکه در حق شان ظلم و تجاوز کرده بخشش بخواهد تا دعایش را الله متعال قبول کند. پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در مورد مردی که دو دست خود را بطرف آسمان بلند کرده و یارب یارب می‌گوید، فرمودند: در حالیکه طعام او از حرام، و لباس او از حرام و با حرام تغذیه شده چگونه دعایش مستجاب گردد!؟    

19- بنده مسلمان باید اوقات و احوالی که در آن دعا مستجاب می‌گردد را غنیمت بشمارد از الله قادر و توانا جل جلاله با اظهار عاجزی و بیچارگی و مراعات آداب دعا آنچه را می‌خواهد طلب نماید.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

S: آداب دعا و اسباب اجابت آن - قسمت چهارم

 10- به اعمال نیك و صالح خود به الله توسل جوید.

در حدیث صحیح از رسولِ اللهِ صلی الله علیه وسلم آمده است: از رسول الله صلی الله علیه وسلم ثابت است كه سه نفر از مردم پیش از اسلام، به غاری پناه بردند. سنگی راه ورودی غار را بست. آن‌ها به الله جل جلاله متوسل شدند، اولین نفر به فرمانبرداری و طاعت پدر و مادر، دومی به پاكی و عفت خود از زناكاری با وجود سبب آن و نفر سوم به امانت داری و برگردانیدن تمام امانت‌ها و سود آن. و با دعای هركدام از آن‌ها، اندكی از راه ورود باز میشد. با دعای آخرین یعنی سوم كاملا راه باز شد، از غار بیرون آمدند و رفتند.

11- در دعا كردن، به دعاهای كامل و جامع روی آورد و بر آن‌ها درنگ و تأمل كند.

رسول الله صلی الله علیه وسلم دعایی را مستحب میدانست كه كامل و جامع بود (شامل دنیا و آخرت و دعایی با عبارت كوتاه و معنای بسیار) و آن حضرت  دعاهای غیر این را ترك میكرد).

12- دعا‌ها را باید سه بار تکرار نماید، چنانکه در یکی از روزها وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در کنار کعبه به سجده رفتند عقبه بن ابی معیط شکمبه شتر را میان پشت و دو شانه آنحضرت صلی الله علیه وسلم نهاد تا آنکه فاطمه رضی الله عنها آمد و آن را از پشت مبارک شان دور انداخت سپس ایشان سر خویش را بلند نموده فرمودند: «اللهم علیک بقریش» (الها! خودت به حساب قریش برس) و سه بار این دعا را تکرار فرمودند. ایشان دعا و مسألت را سه بار تکرار می‌نمودند.

 13- گریه و ناله و زاری به الله عزوجل:

روایت است که وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودۀ الله عزوجل در مورد ابراهیم علیه السلام (پروردگارا! این بتها بسیاری از مردم را گمراه ساخته‌اند پس هرکه از من پیروی کند، او از من است) و عیسی علیه السلام فرمود: (اگر آنان را عذاب کنی، بندگان تو هستند و اگر از ایشان گذشت کنی-تو خود دانی و توانی- چرا که تو توانا و کار بجایی) را تلاوت نمودند دو دست شان را بلند نموده فرمودند: «اللهم أمتی أمتی» و گریه نمودند. الله متعال فرمود: ای جبریل نزد محمد برو و پروردگارت آگاه تر است و از او بپرس چه چیز تو را به گریه آورد؟ جبریل علیه السلام نزد آنحضرت صلی الله علیه وسلم آمد ایشان سبب گریه را به جبریل بازگو نمود در حالیکه الله عزوجل داناتر است. سپس الله متعال فرمود: ای جبریل برو و به محمد بگو ما تو را در مورد امتت راضی می‌سازیم و تو را غمگین نخواهیم کرد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

S: آداب دعا و اسباب اجابت آن - قسمت سوم

7- خشوع و حضور دل در دعا همراه با صدای كوتاه. الله تعالی می‌فرماید: إِنَّهُمۡ كَانُواْ یسَٰرِعُونَ فِی ٱلۡخَیۡرَٰتِ وَیدۡعُونَنَا رَغَبٗا وَرَهَبٗاۖ وَكَانُواْ لَنَا خَٰشِعِینَ [الأنبیاء: 90]. زیرا آن‌ها در كارهای خیر عجله می‌كردند و در حال بیم و امید ما را می‌خواندند و همیشه به درگاه ما متواضع و فروتن بودند.

و فرمود: ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡیةًۚ إِنَّهُۥ لَا یحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِینَ [الأعراف: 55]. پروردگار خود را با تضرع و زاری بخوانید كه الله هرگز ستمكاران و تجاوزكنندگان را دوست ندارد.

و رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: شما كر و غایب را نمیخوانید، بلكه شنونده ای نزدیك را میخوانید كه با شماست.

8- این كه در دعا كردن همچنان التماس و زاری نماید.

9- در دعا كردن با نام‌های الله جل جلاله به او توسل جوید.

الله عزوجل می‌فرماید: وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَاۖ وَذَرُواْ ٱلَّذِینَ یلۡحِدُونَ فِیٓ أَسۡمَٰٓئِهِۦۚ سَیجۡزَوۡنَ مَا كَانُواْ یعۡمَلُونَ [الأعراف: 180]. و الله دارای زیبا ترین نام‌ها است، اوتعالی را با آن بخوانید، و آنان را كه در نام‌های او به تحریف دست می‌زنند، واگذارید كه به زودی به كردار بدشان مجازات خواهند شد.

و در حدیث شریف آمده: روزی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم وارد مسجد شدند که مردی نماز خوانده و در تشهد اخیر نشسته و می‌گوید: پروردگارا! من از تو می‌خواهم ای الله یگانة بی‌نیاز که کسی را نزاده و زاده نشده و هیچ کس او را همتا نیست اینکه گناهانم را ببخشایی چرا که تو بخشندة مهربان هستی. آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: بی‌گمان بخشیده شد، بخشیده شد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

S: آداب دعا و اسباب اجابت آن - قسمت دوم

5- در دعا سجع (سخن با قافیه) نگوید یعنی با تكلف دعا نكند و صدای خود را بلند نكند. و در تفسیر تعدی و تجاوز در دعا، در این آیه سجع گفته شده است: ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡیةًۚ إِنَّهُۥ لَا یحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِینَ [الأعراف: 55]. پروردگار خود را با تضرع و زاری بخوانید كه الله هرگز ستمكاران و تجاوزكنندگان را دوست ندارد.

ابن عباس رضی الله عنهما به عكرمه رحمه الله فرمود: «... فَانُظرِ السَّجْعَ مِنَ الدُّعَاءِ فَاجْتَنِبْهُ، فَإِنِّی عَهِدتُّ رَسُولَ اللهِ صلی الله علیه وسلم وَأَصْحَابَهُ لا یفْعَلُونَ إِلاَّ ذَلِكَ» بنگر و از سجع در دعا دوری كن؛ زیرا عهد من با رسول الله صلی الله علیه وسلم و اصحاب او چنین بود، كه از سجع دوری می‌كردند.

6- در حال دعا رو به قبله بودن همراه با بلند كردن دو دست، و وضو داشتن به خصوص در دعای طلب باران.

«دَعَا رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وسلم وَاسْتَسْقَى، ثُمَّ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَقَلَبَ رِدَاءَهُ» رسول الله صلی الله علیه وسلم برای طلب باران دعا كرده، رو به قبله ایستادند و عبای خود را زیرو رو (معکوس) بر تن كردند.

وقد ثَبَتَ كذلكَ دعاؤُهُ صلی الله علیه وسلم فی الاستسقاءِ فی خُطبةِ الجُمُعةِ غِیرَ مستقبِلٍ القِبْلَةَ. و همچنین در روایتی ثابت است كه در دعای طلب باران در خطبۀ جمعه، قبله را استقبال نكردند.

و رسول الله صلی الله علیه وسلم در حال دعا دو دوست خود را بلند كردند تا آن جا كه عده ای از صحابه مانند ابو موسی و انس رضی الله عنهما، سفیدی زیر بغل حضرت را مشاهده نمودند.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

S: آداب دعا و اسباب اجابت آن - قسمت اول

1- خالص برای الله متعال باشد.

2- دعا باید با حمد و سپاس و ستایش الله تبارک وتعالی و درود بر پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم شروع و با آن‌ها به پایان برسد.

پیامبراکرم صلی الله علیه وسلم به كسی كه قبل از درود فرستادن بر ایشان، در دعا كردن عجله فرمود: ای نمازگزار! عجله كردی. هرگاه نماز خواندی و نشستی، الله را به آن چه سزاوار است ستایش كن و برمن درود بفرست، سپس الله  را دعا كن.

و در حدیثی دیگر: هر دعایی از بالا رفتن بسوی آسمان منع می‌شود تا آنکه بر محمد صلی الله علیه وسلم و اهل بیت ایشان درود فرستاده نشود.

3- در دعا و خواهش از الله متعال، عزم و اراده كند و یقین داشته باشدکه الله تعالی دعایش را می‌پذیرد.

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: هرگاه یكی از شما دعا كرد، در دعا كردن عزم و اراده كند و نباید بگوید: الها! اگر خواستی به من بده؛ زیرا کسی الله جل جلاله را به انجام دادن کاری مجبور کرده نمی‌تواند.

4- در دعا کردن پافشاری کند و در اجابت دعا عجله نكند.

پیامبراکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: دعای یكی از شما قبول می‌شود تا وفتی كه عجله نكند و نگوید: دعا كردم ولی مستجاب نشد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

S: شروط دعا

اول: توحید و اخلاص در دعا

الله عزوجل می‌فرماید: قُلِ ٱللَّهَ أَعۡبُدُ مُخۡلِصٗا لَّهُۥ دِینِی  فَٱعۡبُدُواْ مَا شِئۡتُم مِّن دُونِهِۦۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِینَ ٱلَّذِینَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِیهِمۡ یوۡمَ ٱلۡقِیٰمَةِۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِینُ [الزمر: 15-14]. بگو من الله یكتا را می‌پرستم و دینم را خاص و خالص برای او می‌گردانم. شما هم ای مشركان هر كه را می‌خواهید جز الله بپرستید.

الله عزوجل می‌فرماید: لَهُۥ دَعۡوَةُ ٱلۡحَقِّۚ وَٱلَّذِینَ یدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا یسۡتَجِیبُونَ لَهُم بِشَیۡءٍ إِلَّا كَبَٰسِطِ كَفَّیۡهِ إِلَى ٱلۡمَآءِ لِیبۡلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَٰلِغِهِۦۚ وَمَا دُعَآءُ ٱلۡكَٰفِرِینَ إِلَّا فِی ضَلَٰلٖ [الرعد: 14]. دعوت الله و رسول، به حق و حقیقت است، ولی دعوت غیر الله همه دروغ است. هیچ حاجتی را از خلق برنیاورند مانند، آن كس كه دست بر چاه آبی فرو بَرَد كه بیاشامد و دستش به آب نرسد. و كافران جز به حرمان و گمراهی دعوت نمی‌كنند.

دوم: این كه خوردن و آشامیدن و پوشیدن از حلال باشد

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم از مردی یاد كردند كه سفر خود را طولانی می‌كند و با مویی پریشان و رویی گردآلود دو دستش را به سوی آسمان بلند كرده، می‌گوید: «الها! الها!» در حالی كه غذایش حرام، آبش حرام، لباسش حرام و تغذیه شده به حرام است. پس چگونه الله متعال دعای او را اجابت كند الله عزوجل دعای چنین بندگانی را اجابت نمی‌كند.

ادامه موضوع در قست بعدی . . .

S: فضیلت دعا

دعا کردن یکی از بهترین اعمالی است که هم الله عزوجل در قرآن كریم و هم پیامبر اکرمش صلی الله علیه و سلم در احادیث شریف تاکید بسیار نموده‌اند. بنابرین دعا بهترین توشه‌ی روز آخرت و بزرگ‌ترین مراد و مقصود مؤمنان و نیكوكاران به شمار می‌رود، و در عین وقت عبادت مهمی است.

فضیلت دعا از قرآن کریم:

الله متعال می‌فرماید: وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدۡعُونِیٓ أَسۡتَجِبۡ لَكُمۡۚ إِنَّ ٱلَّذِینَ یسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِی سَیدۡخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ [غافر: 60]. و پروردگار شما فرمود: مرا با خلوص دل بخوانید تا دعای شما را مستجاب كنم و آنان كه از دعا و عبادت من روی گردانند و سركشی كنند، زود با ذلت و خواری در دوزخ وارد شوند.

و می‌فرماید: وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌۖ أُجِیبُ دَعۡوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِۖ فَلۡیسۡتَجِیبُواْ لِی وَلۡیؤۡمِنُواْ بِی لَعَلَّهُمۡ یرۡشُدُونَ [البقرة: 186].  و چون بندگان من از دوری و نزدیكی من از تو پرسند، بدانند كه من به آن‌ها نزدیكم و هر كه مرا بخواند، دعای او را اجابت كنم. پس بایستی دعوت مرا بپذیرند و به من ایمان بیاورند، باشد كه راه - سعادت- یابند.

فضیلت دعا از سنت مطهر:

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده‌اند: «الدُّعاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ» دعا همان عبادت است.

همچنان فرمودند: هیچ چیز قضا و سرنوشت را باز نمی‌گرداند مگر دعا. و هیچ چیز جز نیكی و بخشش و طاعت، بر عمر نمی‌افزاید.

همچنان رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هیچ مسلمانی بر زمین الله تعالی را به دعایی نخواند مگر این كه الله عزوجل دعای او را اجابت كند، یا این كه زود به او دهد، یا این كه برای روز قیامت او ذخیره كند یا این كه مانند آن شر و بدی از او برگرداند، درحالی كه در دعای او گناه و قطع رحمی نباشد. مردی از آن‌ها گفت: اگر چنین است زیاد دعا میكنیم. آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: الله بیشتر اجابت می‌كند.

همچنان رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر پیامبر دعای مخصوص به خود دارد كه با آن دعا می‌كند و من می‌خواهم دعای خود را پنهان كنم تا ـ إن شاء الله ـ روز قیامت شفاعتی برای امتم باشد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

S: دعا در لغت و اصطلاح

دعا در لغت: به معناى خواندن و حاجت خواستن و استمداد است، و گاهى مطلق خواندن از آن منظور است.

در اصطلاح: دعا عبارت است از: خواستن حاجت از الله متعال. یا صدا زدن و مدد خواستن در حل مشکلات خود از الله متعال.

واژه دعا و دیگر مشتقات آن در قرآن كریم به چندین معنا به کار رفته است که از جمله آن‌ها، خواندن، دعا کردن، خواستن از الله عزوجل، ندا دادن، صدا زدن، دعوت کردن به چیزى یا به سوى کسى، استغاثه و یارى خواستن؛ عبادت کردن و... مى‌‏باشد.

ادامه در قسمت بعدی . . .

S: دعا و نیایش - قسمت دوم

دعا و نیایش یکی از مهمترین وسائل ارتباط بندگان با الله جل جلاله است، و روح هر عبادتی قرب به الله متعال و راز و نیاز با او می‌باشد. دعا آنگاه با اجابت مقرون می‌گردد که همراه با ایمان و اخلاص بوده و دعا کننده مطیع اوامر الله متعال بگردد، و از صمیم قلب به اجابت دعای خویش ایمان داشته باشد. دعا از هر کس، و در هرکجا، و در هر وقت و زمانی که باشد بویژه اوقاتی و احوالی که پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم آن را بیان داشته‌اند، اگر الله عزوجل بخواهد قبول می‌گردد. دعا کننده در دعای خویش همرنگی تمام عیاری با همۀ جهان هستی می‌کند. كُلّٞ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ [الروم: 26]. همه به او فرمان بردارند.

اگر ما کمی دقیق در مسألۀ دعا بنگریم می‌بینیم که همۀ موجودات در حال درخواست از الله جل وعلا شأنه می‌باشند. یسۡ‍َٔلُهُۥ مَن فِی ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ كُلَّ یوۡمٍ هُوَ فِی شَأۡنٖ [الرحمن: 29]. تمام کسانیکه در آسمان‌ها و زمین است از او [حاجات خود را] می‌جویند او هر روز در شأنی است.

 هیچ فرد مسلمانی از اثرات روانی، اجتماعی، و تربیتی دعا بی‌خبر نمی‌باشد زیرا انسان برای تقویت ارادۀ خویش و برطرف ساختن ناراحتی‌های خود به تکیه گاهی احتیاج دارد که او را یاری و مدد نماید و آن همان ذات پاک الله عزوجل است. دعا چراغ امید را در انسان روشن میسازد، و انسان بوسیلۀ دعا و تضرع شایستگی بیشتری برای بدست آوردن فیوضات الله جل جلاله حاصل می‌کند. و قلب و روحش از طریق دعا پیوند نزدیکی به پروردگار پیدا می‌نماید.

چنانکه ما امروزه در سراسر جهان شاهد ظهور و توسعه بسیاری از روش‌های درمانی طب مکمل در یک دید کل نگر  نسبت به جسم، ذهن، روان و روح انسان هستیم. این دیدگاه درسال‌های اخیر از پذیرش بالایی برخوردار گشته است. برخی از دانشمندان، با انجام مطالعات علمی، در پی یافتن شواهدی مبنی بر تاثیر دعا بر سلامت جسمی و روحی انسان می‌باشند.

ادامه در قسمت بعدی . . .

S: دعا و نیایش - قسمت اول

نقطه اوج عبادات، دعاست. دعا اسلحه و تکیه گاه انسان است. دعا بر آرنده نیاز بنده به پروردگار است. اما چه بسا که شیطان این اسلحه را بر ضد آدمی بکار می‌برد. آن هنگام که بنده بجای یا الله مدد، یا فلان ولی و فلان پیر مدد می‌گوید و بجای یا الله به فریادم برس، می‌گوید؛ یا فلان ولی و فلان شیخ و پیر ادرکنی، آن زمان است که الله قادر و توانا ندا می‌دهد: (من از همه شریکان بی‌نیازترم هرکسی در عملی برایم شریکی قرار دهد من آن عمل را تماما به شریک خود واگذار می‌کنم. من از همه شرکاء بی‌نیازترم)، الله عزوجل چنین دعایی را قبول نمی‌کند و آن دعا را به فلان ولی و فلان پیر واگذار می‌کند.

بنده باید با ذات اقدس الهی مناجات و عرض و حاجت کند و حوائج خود را با او در میان بگذارد، زیرا او تعالی نه امیر گذاشته و نه حاجبی و دربانی، و نه وزیری گماشته و نه وکیل و معرفی. هر که خواهد گو بیا و هر چه خواهد گو بخواه کبر و ناز و حاجب و دربان در این درگاه نیست. هر کس در هر جا که خواهد می‌تواند با جناب او سخن گوید، او تعالی به هر دل و هر زبانی آگاه است، نه مترجم می‌خواهد و نه واسطه و رشوه‌ای. و هرگز نفرموده مقربین مرا بخوانید و یا کسی را واسطه و همراه بیاورید، بلکه فرموده، ایمان و تقوی و زاری خود را وسیله دانید و بوسیله این‌ها بجوئید نه آنکه این‌ها را بخوانید، چنانکه در سوره مائده فرموده:

یٰٓأَیهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱبۡتَغُوٓاْ إِلَیۡهِ ٱلۡوَسِیلَةَ [المائدة: 35] ای مؤمنان از الله بترسید و بسوی او وسیله بجویید و نفرموده: «ادعوا الوسیلة» وسلیه را بخوانید.

شبانه روزی پنج مرتبه از روی جود و کرم بندگانش را به درگاه خود می‌خواند تا باو تقرب جویند و با او تجدید عهد بندگی کنند، عجب پروردگار کارساز بنده نواز دانای راز بی‌نیازی است فشکرا له ثم شکرا له. دعا هم باید مطابق با قرآن و سنت باشد زیرا یکی از حقوق الله عزوجل بر بنده این است که او را بهمان نحوی که خود او و فرستادۀ او دستور داده بخواند، و چنانکه او خواسته او را بندگی کند و از برنامه و قانون او تخلف نکند و به همان اسماء و صفاتی که الله متعال خود را معرفی کرده او را صدا زند، نه اینکه به سلیقه‌ی ناقص خود اکتفا کند و به نام‌ها و اسمائی که لایق ذات او نیست او را بخواند و به بهانه‌ی ارادت به انبیاء و اولیاء بر خلاف قانون الهی عمل نکند.

متأسفانه بسیاری از مردم را می‌بینیم که بعضی از اذکار را ورد خود ساخته و به خواندن آن‌ها صبح و شام مبادرت می‌ورزند! درحالیکه خواندن این اذکار نه از آیات قرآنی بوده و نه هم از احادیث نبوی، و نه هم در کدام حدیث و اثری خواندن آن‌ها ثابت شده است، و حتی در خواندن بعضی از این اذکار مبالغه و گزافه گویی‌های زیادی بعمل آمده است، و به منظور تشویق و ترغیب خواننده روایات و اسناد بی‌اساس و بی‌محتوای ساخته و بافتۀ عده‌ای از مردم بی‌خرد و نادان در آن‌ها مندرج و ثبت شده است، و از طرف دیگر بعضی از چاپ خانه‌ها که هدف شان جز فروش نشرات شان چیز دیگری نیست آن را به نشر سپرده‌اند.

ادامه در قسمت بعدی . . .