N: دروغ - قسمت 3

و: دروغ بر خدا و رسول

خوبی و بدی هر چیزی تابع آثار و نتایج آن است، هر اندازه اثر خوب و بد، چیزی بیشتر باشد حسن و قبح آن نیز زیادتر می‌گردد، اگر چه تمام انواع دروغ زشت و گناه است اما دروغ بر خدا و رسول بسیار زشت‌تر محسوب میگردد، زیرا آثار سوء و خطراتی كه از دروغ بر خدا و رسول پدید می‌آید به مراتب بیشتر از آثار معاصی دیگر است خداوند می‌فرماید: «كیست ستمكار‌تر از آن كس كه بر خداوند دروغ گوید یا آیات خدا را تكذیب كند، همانا ستمگران پیروز نخواهند شد». (انعام: 21).

و نیز خداوند می‌فرماید: «بدرستی هر كس بر خدا دروغ و افترا ببندد ناكام و رسوا می‌شود». (طه: 61).

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر كس سخنی را از من نقل كند و می‌داند كه آن دروغ است یكی از دروغگویان بشمار می‌رود.

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر كس بر من دروغ گوید جایش را در جهنم آماده سازد.

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: بر من دروغ نگوئید همانا هر كس بر من دروغ گوید پس برای جهنم آماده گردد.

ز: دروغ آبروی شخص را می‌ریزد

امام جعفر صادق رحمه الله می‌فرماید: هر كس زیاد دروغ بگوید آبرویش می‌ریزد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

N: دروغ - قسمت 2

د: دروغ به فسق و فجور می‌كشاند

رسول الله صلی البله علیه وسلم فرمودند: همانا دروغ بسوی معاصی راهنمائی میكند و معاصی بسوی دوزخ، همانا شخص دروغ می‌گوید تا اینكه نزد خداوند كذاب (بسیار دروغگو) نوشته می‌شود.

هـ: دروغگو منافق است

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: چهار خصلت اند كه هر گاه در كسی جمع شوند آن شخص منافق  خالص می‌گردد و اگر در كسی خصلتی از آنها باشد در او خصلتی از نفاق است تا اینكه آن را ترك كند، چون امین شمرده شود خیانت می‌كند و هرگاه صحبت كند دروغ می‌گوید و هر گاه عهد و پیمان بندد وعده خلافی میكند و هر گاه دعوا كند دشنام می‌دهد.

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: دروغترین دروغها این است كه شخص به چشمانش دیدن چیزی را نسبت دهد كه آن را ندیده است.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

N: دروغ - قسمت 1

دروغ یكی از امراض بسیار خطرناك اخلاقی بشر است كه در اسلام از گناهان كبیره به شمار رفته است، كه اگر بدون عذر شرعی از كسی صادر شود موجب سلب عدالت و شهادت و فاسق شدن او میگردد و اسلام سخت دروغ را مورد نكوهش قرار داده است.

الف: دروغگو ایمان ندارد

إِنَّمَا يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَاذِبُونَ (نحل: 105). «همانا كسانی دروغ می‌گویند كه به آیات خداوند ایمان نمی‌آورند و آنها مردمی دروغ‌گو هستند».

ب: دروغ حرام است

فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ (حج: 30). «از پلیدیهای بتها دوری كنید و از دروغ پرهیز كنید».

در این آیه دروغگوئی در كنار بت پرستی قرار گرفته و از هر دو منع شده است و این نهایت زشتی دروغ را از دیدگاه اسلام می‌رساند.

ج: دروغگو فاسق است

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ (حجرات: 6). «ای كسانیكه ایمان آورده اید اگر شخص فاسقی خبری برای شما آورد در باره آن تحقیق كنید، مبادا به گروهی از روی نادانی آسیب برسانید و در نتیجه از كردهای خود پشیمان شوید». در شأن نزول این آیه آمده است:

رسول الله صلی الله علیه وسلم ولید بن عقبه را برای جمع آوری زكات قبیله بنی مصطلق، اعزام داشت هنگامیكه اهل قبیله باخبر شدند، با خوشحالی به استقبال او شتافتند ولی چون در میان آنها و ولید بن عقبه در زمان جاهلیت خصومت شدیدی وجود داشت، ولید هنگامیكه هجوم آنها را دید، پنداشت برای انتقام اسلام آمد و گزارش داد كه آنان از دین برگشته اند، پیامبر اسلام سخت خشمگین شد و تصمیم گرفت با آنها جهاد كند، آیه فوق در تكذیب ولید بن عقبه نازل شد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

N: توبه - قسمت 7

ح: توبه تا چه زمان؟

اما توبه زمانی پذیرفته می‌شود كه انسان در قید حیات و اختیار در دست خودش باشد، ولی هنگامیكه مرگ فرا رسد، و انسان دنیا را الوداع گفته برای همیشه خدا حافظی كند در این وقت حساس دیگر توبه قبول نمی‌شود، چنانكه خداوند ارشاد می‌فرماید: وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّىٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ (النساء: 18). «توبه كسانی پذیرفته نمی‌شود كه كار ناشایسته انجام می‌دهند، تا آنگاه كه مرگ یكی از آنان فرا رسد، در آن هنگام پشیمان شده می‌گوید: اكنون توبه كردم».

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: خداوند عزوجل توبه بنده را می پذیرد تا لحظه‌ای كه روح به حلقومش نرسد. (قبل از سكرات الموت باشد).

ادامه موضوع در قسمت بعدی

N: توبه - قسمت 6

هــ: توبه كار بهترین  انسان است

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: همه فرزندان آدم خطا كارند و بهترین خطا كاران توبه كارانند.

و: خداوند توبه كاران را دوست می‌دارد

خداوند می فرماید: إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ (بقره: 222). «بی‌گمان خداوند توبه‌کاران و پاکان را دوست می‌دارد. ».

ز: خداوند از توبه بنده خوشحال می‌شود

«رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: همانا خداوند از توبه و بازگشت بنده اش هنگامیكه به درگاه او توبه می‌كند، شادتر می‌شود از كسی كه در بیابانی خشك و بی‌آب و گیاه بر شترش سوار است و ناگهان شتر از نزدش فرار كند، در حالی كه خوردنی ها و نوشیدنی هایش بر سر شتر باشد چون از رسیدن شتر (و زندگی) مأیوس و ناامید گشت در سایه درختی می‌خوابد (و منتظر مرگ میشود) در این هنگام ناگهان متوجه میشود كه شتر در كنارش ایستاده است».

آیا شادی و خوشحالی شخص در این گونه حالات حساس و طاقت فرسا و مرز دارد؟ نه هرگز ولی خداوند كریم و رحیم هنگامیكه بنده عاصی و گناهكارش دست توبه و بازگشت بسوی درگاه او دراز می‌كند، چنان شاد و خوشحال میگردد كه با صاحب شتر قابل مقایسه نیست با توجه به اینكه خداوند هیچگونه نیازی به بنده و توبه اش ندارد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

N: توبه - قسمت 5

د: خداوند كلیه گناهان توبه كاران را می بخشد

گناه و معصیت انسان هر چند بسیار باشد باز هم اگر انسان صادقانه توبه كند خداوند با لطف و كرم بیش از حد و مرز خویش توبه او را می پذیرد. خداوند می‌فرماید: «(ای پیامبر!) بدان بندگانم كه (بسبب گناه و معصیت) بر نفس خود اسراف و زیاده روی كرده اند، بگو: از رحمت (نامنتهای) خداوند مایوس و ناامید نگردید، قطعاً خداوند كلیه گناهان را می بخشد، همانا او بسیار آمرزنده و مهربان است. و بسوی پروردگارتان (باترك معاصی و انجام دادن حسنات) بازگردید و تسلیم دستورات و اوامر او بشوید». (الزمر: ۵۵- ۵۳).

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: در زمانه های پیش از شما مردی بود كه نود و نه نفر را كشته بود، از مردم پرسید كه دانشمندترین آنها كیست؟ او را به راهبی راهنمائی كردند، نزد راهب آمد و گفت: من نود و نه نفر كشته ام، آیا من می‌توانم توبه كنم؟ راهب گفت نه! راهب را نیز كشت و صد نفر را تكمیل كرد و سپس از عالمترین مردم جویا شد او را به عالمی راهنمائی كردند او نزد عالم آمد و گفت: من صد نفر كشته ام،‌ آیا می‌توانم توبه كنم؟ عالم گفت: آری،‌ چه كسی می‌تواند در میان تو و توبه مانع ایجاد كند؟ به فلان و فلان سرزمین برو، ‌در آنجا مردمانی خدا پرست هستند، تو با آنها خدا را پرستش كن و به سرزمین خویش بر مگرد، زیرا آن سرزمین بدی است.

 آن مرد رفت و در نیمه راه مرگش فرا رسید، فرشتگان رحمت و عذاب در مورد وی اختلاف كردند فرشتگان رحمت گفتند، این شخص توبه كرده و صادقانه بسوی خداوند روی آورده است و فرشتگان عذاب گفتند: او هرگز كار خیر انجام نداده است، فرشته‌ای بصورت انسان از راه رسید، او را در میان خویش حكم و داور قرار دادند، او گفت: هر دو زمین را اندازه گرفتند، دیدند به سرزمینی كه آن شخص اراده آن را داشته بود نزدیكتر است، آنگاه فرشتگان رحمت او را تحویل گرفتند. در روایت صحیح دیگری آمده است كه یك وجب به سرزمین نیكوكاران نزدیكتر بود.

پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده که فرمودند: هر كس از گناه توبه كند مانند كسی است كه گناه نكرده است.

امیرالمؤمنین علی  رضی الله عنه می‌فرماید: «توبه دلها را پاك می‌كند و گناهان را می‌شوید».

خداوند می فرماید: «مگر كسی كه توبه كند و ایمان آورد و عمل نیكو انجام دهد پس خداوند گناهان آنان را به نیكی عوض می‌كند خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است». (فرقان: 70).

آری این همه نشانه اوج رحمت و عطوفت خداوند در حق انسان است كه نه تنها بعد از توبه و بازگشت به درگاه خداوند گناهان او را نادیده می‌گیرد، بلكه حتی بدیهای او را به نیكی و حسنه مبدل می‌سازد و او را از عذاب روز حساب نجات می‌دهد.  و اما اگر انسان از این فرصت طلائی استفاده نكند و با قلبی ناپاك و آلوده به انواع گناهان پا در عرصه محشر گذارد، دیگر هیچ عذر و بهانه ای از او پذیرفته نمی‌شود. «پس در آن روز معذرت خواهی، ستمگران را سود نمی‌دهد». (روم: 57).

ادامه موضوع در قسمت بعدی

N: توبه - قسمت 4

ج: خداوند توبه‌پذیر است

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر شخص گناهكار كه وضو كند و دو ركعت نماز بخواند و از خداوند طلب مغفرت و آمرزش نماید خداوند او را می‌آمرزد.

در حدیثی قدسی پیامبر صلی الله علیه وسلم از قول خداوند تبارک وتعالی فرمود: ای بندگانم، شما شب و روز گناه می كنید و من آمرزنده كلیه گناهان هستم، پس از من طلب آمرزش نمائید من شما را می آمرزم.

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر گاه بنده به گناهی اعتراف نموده توبه كند، خداوند توبه او را می پذیرد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی

N: توبه - قسمت 3

ب: توبه مشكل‌ها را آسان می‌كند

«سه نفر خدمت حضرت امام حسین بن علی رضی الله عنهما حاضر شدند، شخص اول، از قلت بارندگی شكایت كرد، در پاسخ فرمودند: زیاد توبه و استغفار كن و شخص دوم از عقیم شدن و نداشتن فرزند شكایت كرد، باز هم فرمودند: زیاد توبه و استغفار كن. شخص سوم از خشك سالی و كم بود گیاه و علف شكایت كرد فرمود: زیاد توبه و استغفار كن.

یكی از حاضرین گفت: ای فرزند رسول الله هر سه نفر شكایات مختلف و گوناگونی عنوان كردند و شما پاسخ همه را یكی دادی؟ حضرت امام حسین رضی الله عنه فرمودند: آیا این فرمان خداوند را نخوانده ای كه در آن می‌فرماید:  (ای مردم) بدرگاه خداوند باز گردید و توبه كنید زیرا او بسیار بخشنده است،‌ تا باران آسمان را بر شما فراوان گرداند و شما را به مال و ثروت و فرزند مدد و یاری نماید و باغهای سرسبز و خرم و نهرهای جاری بشما عطا فرماید. (نوح: 12- 10).

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: توبه - قسمت 2

الف: توبه فرض است

خداوند در قرآن كریم بندگان خویش را بارها به توبه و استغفار دعوت می‌نماید و خود را غَافِرِ الذَّنبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ  (غافر: 3) معرفی می‌كند، تا هر كس كه از روی غفلت و جهالت مرتكب گناهی شده است با قلبی پر از امید به سوی او باز گردد و عذر تقصیر به درگاه الهی آورده و دست استغفار بر در رحمت خداوند كوبد، و از زمره محبوبین درگاه احدیت گردد.

 وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ (نور: 31). «ای اهل ایمان همه بدرگاه خداوند خالصانه توبه كنید».

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: ای مردم از خداوند آمرزش طلبید و به درگاه او توبه كنید، زیرا من روزانه صد بار توبه می‌كنم.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: توبه - قسمت 1

توبه یكی از خصوصیات و مشخصات مهم انسان است كه او را از جمادات، ‌نبادات و حیوانات و... متمایز می‌گرداند، زیرا توبه در حقیقت تغییر مسیر دادن بصورت انقلاب و قیام انسان علیه خویش است و این تنها از ویژگیهای انسان است كه می‌تواند علیه تمایلات پست و خواسته‌های نامشروع و شیطانی خویش قیام كند و یك تحول روحی و انقلاب درونی به سوی مقامات و صفات عالی در خود ایجاد نماید تا قلبش از تیرگی گناه و معاصی تصفیه شده و از مرگ معنوی نجات یابد.

شرایط توبه:

شخص تایب پرونده گذشته خود را با دقت مورد بررسی قرار دهد، آیا گناهی را كه در طول زندگی مرتكب و گناه در میان بنده و خدا بوده و حق الله است. برای توبه شرایط زیر لازم و ضروری است:

1ـ خود را از ارتكاب گناه و معاصی باز دارد.

2ـ تصمیم قاطع بگیرد كه در آینده هرگز مرتكب معاصی نشود.

3ـ از اعمال و كرده های گذشته نادم و پشیمان گردد.

4ـ توبه قبل از فرا رسیدن مرگ باشد.

و اما اگر حق انسانی را ضایع نموده است علاوه بر شرایط فوق شرط دیگری نیز لازم و ضروری است، كه آن حق ضایع شده را جبران نماید، مثلاً  اگر مال كسی را تصرف نموده آن را برگرداند و اگر از كسی غیبت كرده و علیه كسی جاسوسی نموده یا كسی را تهمت ناروا زده از صاحبان حق معذرت خواهی كند و بالآخره هر نوع ناراحتی كه برای دیگران فراهم نموده است حقوق مادی و معنوی آنها را ضایع كرده حتی المقدور همه را جبران و رضایت صاحبان حق را جلب نماید.

و از اینجا می‌توان به حساسیت مسئله حقوق الناس پی‌برد، چه بسا انسانهایی هستند كه حقوق مادی و معنوی كسانی را ضایع می‌كنند كه هنگام توبه و بازگشت جبران آن ممكن نیست، مثلاً كسانی را از راه حق و هدایت باز داشته اند و بدعتی را ترویج نموده اند، كسانی را به طور مستقیم یا غیر مستقیم به گناهی وادار و تشویق كرده اند و... كه در این موارد غالباً جبران و تدارك مافات امكان پذیر نیست، بلكه آثار سوء ‌اینگونه معاصی بعد از مرگ نیز تا مدتهای مدید و حتی در مواردی تا قیام قیامت متوجه شخص میگردد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: قساوت قلب

انسان علاوه بر كالبد جسمی، دارای روح و روانی است كه حیات واقعی او در گرو وجود آن است،‌ همانگونه كه بدن انسان در اثر عوامل گوناگون دچار بیماری می‌گردد روح و روان او نیز بواسطه انحرافات و كجرویها سلامت و لطافت خود را از دست می‌دهد، هر بار كه انسان دست به سوی معصیت و گناهی دراز می‌كند از لطافت روحی و رقت قلبی او كاسته می‌شود و در اثر تكرار معاصی بتدریج خشونت روحی و سخت دلی جای آن را می‌گیرد و مواهب فطری و معنوی را از دست می‌دهد به نحوی كه از مشكلات و مصایب دیگران متأثر نمی‌شود و از كمالاتی روحی چون دلسوزی، همدردی، ‌مهر و عطوفت، تضرع در پیشگاه خداوند محروم می‌گردد.

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر گاه انسان مرتكب گناهی شود نكته سیاهی بر قلبش می‌افتد و اگر باز آمد، استغفار و توبه نمود، قلبش پاك می‌گردد ولی اگر باز هم گناه كرد، نكته سیاه افزون میگردد، تا اینكه قلبش را می پوشاند و آن همان (قرآن ) است كه خداوند می‌فرماید: (نه هرگز! اصلاً كردار پلید و زشت آنها) دلهایشان را زنگ آلود كرده است».    

آری بعلت تكرار ارتكاب معاصی و ضعف ایمان و نبودن وجدان قلب سیاه و تاریك گشته، نور بصیرت و زشتی گناه از بین رفته برای اقدام هر نوع تبهكاری راه هموار می گردد.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: كتمان گناه

در روایت اسلامی توصیه شده است كه اگر كسی به هر علت دست بسوی معصیت و گناهی دراز كرد، آن را اظهار ننماید زیرا در آن صورت قبح گناه در نظر مردم از بین می‌رود و ارتكاب گناه امری عادی جلوه‌گر می‌شود در جامعه اسلامی انجام دادن گناه و معاصی قباحت و زشتی خود را از دست می‌دهد و سد محكمی كه بر سر راه تعمیم معاصی وجود دارد درهم می‌شكند چنانچه پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید:

« تمام امت من مورد عفو قرار می‌گیرد بجز از اعلام كنندگان به گناه همانا از زمره اعلام كنندگان این است كه شخصی در شب مرتكب گناهی شود و صبح كند در حالی كه خداوند آن گناه را بر وی پوشانده است، پس می‌گوید: ای فلان من دیشب چنین و چنان گناه كردم».

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: گناهان صغیره و كبیره - قسمت دوم

ك: معیار شناخت گناهان كبیره

در مورد گناهان صغیره و كبیره در میان علمای ‌اسلام اختلاف است، كه مهمترین نظریه فقهای ‌اسلام در مورد نشانه و علایم گناه كبیره عبارت اند از:

الف: هر گناهی كه خدا و رسول برای مرتكبین آن وعده دوزخ داده است.

ب: ‌هر گناهی كه شارع مقدس برای آن حد تعیین كرده است مانند: دزدی، شرابخواری، زنا، قتل نفس و...

ج: هر گناهی كه بیانگر بی اعتنائی و توهین به دین مقدس اسلام است

گناهان صغیره:

گناهانی كه خدا و رسول مرتكبین آنها را مستحق عذاب جهنم ندانسته و آثار و نتایج در سطح پائین‌تری قرار دارند ولی نباید فراموش كرد، كه مداومت بر آنها باعث می‌شود كه زمینه برای ارتكاب گناهان كبیره فراهم گردد. رسول خدا به همسر محبوبش ام المؤمنین عائشه رضی الله عنها می‌فرماید:

19ـ‌ «ای عائشه از گناهان حقیر و كوچك بپرهیز، زیرا كه از جانب خداوند از آنها نیز بازخواست می‌شود».

20‌ـ رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: به كوچكی گناهان نگاه نكنید، بلكه نگاه كنید بر علیه چه ذاتی قیام كرده اید (چون ارتكاب هر نوع گناه جنگ و مبارزه و مخالفت با دستور و نظام خداوند است هر چند كه به ظاهر كوچك باشد باز هم بزرگ است و انسان مؤمن برای همیشه از آن دوری جوید)».

21ـ «رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: از گناهان صغیره بپرهیزید زیرا آنها كم كم بر شخص جمع می‌شوند تا اینكه او را هلاك می‌گردانند».

امام رضا رحمه الله علیه گناهان صغیره را به عنوان راههایی برای گناهان كبیره نام می برد: الصَّغَائِرُ مِنَ الذُّنُوبِ طُرَقٌ إِلَى الكَبَائِرِ. گناهان صغیره و كوچك راههایی برای گناهان بزرگ اند.

آری، مشهور است (تخم مرغ دزد شتر دزد می‌شود) هر گاه انسان از گناهان كوچك سرد مهری ورزد، و بدون خوف از خدا و شرم از بندگان از انجام دادن آن خوف و هراس نداشته باشد، كم كم معتاد میگردد و حتی از ارتكاب گناهان كبیره و بزرگ نیز ترس و وحشت را از دست می دهد و سر انجام برای ارتكاب هر نوع جرم و جنایت، عمل زشت و ناروا اقدام می‌نماید و چنان معتاد میگردد كه ترك گناه برای او بسیار مشكل می‌شود، زیرا گفته اند (ترك عادت موجب مرض است).

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: گناهان صغیره و كبیره - قسمت اول

و بر حسب یك تقسیم بندی دیگر می‌توان گناهان را به دو نوع تقسیم كرد صغیره و كبیره:

گناهان كبیره: گناهانی هستند كه خداوند بر آنها وعده عقاب و عذاب دوزخ داده است وآثار سوء آنها به مراتب از گناهان صغیره بیشتر است و تعداد گناهان كبیره بسیار است،‌كه برخی عبارت اند از:

الف: بزرگترین گناهان كبیره شرك است «هر كس با خداوند شریك قرار دهد خداوند بهشت را برای او حرام قرار داده است». (مائده: 72).

ب‌: نافرمانی از والدین «پروردگارت دستور داده است كه جز او هیچكس را عبادت نكنید با پدر و مادر نكوئی كنید». (الإسراء: 23).

ج: گواهی دادن به دروغ و پنهان نمودن گواهی به حق «از گواهی دادن به دروغ بپرهیزید». (حج: 30).

«هر كس گواهی دادن به حق را پنهان كند، قلب او گنهكار است». (بقره: 283).

«رسول الله صلی الله علیه وسلم سه بار خطاب به صحابه فرمودند: آیا شما را از بزرگترین گناهان كبیره آگاه نسازم؟ صحابه گفتند: یا رسول الله ما را با خبر ساز. فرمودند: شرك به خداوند و نافرمانی از پدر و مادر است، رسول الله صلی الله علیه وسلم تكیه داده بود نشست و فرمود: آگاه باشید سخن دروغ و شهادت دروغ است».

د: مأیوس شدن از رحمت خداوند «همانا از رحمت خداوند جز كافران ناامید نمی‌گردند». (یوسف: 87).

هـ: كشتن انسان بی‌گناه «هر كس شخص با ایمان را عمداً بكشد مجازات او دوزخ است كه همیشه در آن می‌ماند و خداوند بر او غضب می‌كند و از رحمت خویش او را دور می‌سازد و عذاب عظیمی برای او آماده ساخته است». (نساء: 93).

و: بر زنان پاكدامن تهمت زنا زدن «كسانی كه زنان پاكدامن و بی‌خبر (از هر گونه فساد اخلاقی) و با ایمان را متهم می‌سازند، در دنیا و آخرت از رحمت خداوند بدورند و عذاب بزرگی در انتظارشان است». (نور: 23).

ز: خوردن مال یتیم  «آنها در شكمهای خود آتش فرو می‌برند و بزودی در آتش سوزان می‌سوزند». (نساء: 10).

ح:  خوردن ربا «كسانی كه ربا می‌خورند، بر نمی‌خیزند مگر مانند كسی شیطان با تماس خود او را همچون دیوانه آشفته كرده است». (بقره: 275).

ط: ‌سحر و جادوگری «قطعا دانستند كه هر كس خریدار سخر و جادو شود، در آخرت بی‌بهره خواهد بود». (بقره: 102).

ی: زنا «هر كس زنا كند، مجازاتش را خواهد دید و مجازات چنین كس در قیامت مضاعف می‌گردد، با ذلت و خواری همیشه در آن خواهد ماند». (فرقان: 69- 68).

خلاصه؛ گناهان كبیره بسیارند به ذكر همین مقدار اكتفا می‌كنیم.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: گناهان بدنی و قلبی

بر حسب یك تقسیم بندی می‌توان گناهان را به دو دسته تقسیم نمود، بدنی وقلبی.

گناهان بدنی:

گناهانی هستند كه انسان با اعضاء و جوارح مرتكب آنها می‌شود، مانند: دزدی، قتل، شراب نوشی، جاسوسی، غیبت، تهمت و....

گناهان قلبی:

حالات ناپسندی هستند كه انسان آنها را در دل جای می‌دهد،‌ مانند: حسد، ریا، بدگمانی، كینه و عداوت، نفاق، خودپسندی، جاه طلبی و بنابراین چه بسا كسانی هستند كه با اعضاء و جوارح خود مرتكب گناه نمی‌شوند، اما به جهت برخی حالات ناپسند قلبی مستوجب عقاب الهی می‌گردند، خداوند در این زمینه می‌فرماید:

وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ (بقره: 225). «ولی خداوند شما را در برابر آنچه كه دلهایتان كسب كرده است مؤاخذه می‌كند».

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .

N: ریاکاری - قسمت دوم

ریاكاری ثواب ندارد

«رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: اولین انسانی كه در روز قیامت بر علیه او حكم صادر میگردد مردی است كه شهید شده است او آورده می‌شود،‌ خداوند نعمتهای خویش را به او تذكر می‌دهد و او به همه آن اعتراف می‌كند،‌ آنگاه خداوند می‌فرماید،‌ در برابر آن چه كردی؟ می‌گوید: در راه تو جنگیدم تا شهید شدم، خداوند می‌فرماید: دروغ می‌گوئی بلكه جنگیدی تا گفته شود،‌ شخصی دلیر و با جرئت هستی و چنین گفته شد، ‌سپس دستور داده می‌شود بر رویش كشانده می‌شود و در دوزخ انداخته می‌شود.

مردی (دیگر) آورده می‌شود،‌ كه علم آموخته و دیگران را تعلیم داده است و قرآن خوانده است خداوند نعمتهای خویش را به او تذكر می‌دهد و او به همه آن اعتراف می‌كند، خداوند می‌فرماید: در برابر آن چه كردی؟ آن شخص می‌گوید: بخاطر تو علم آموختم و قرآن خواندم و دیگران را آموزش دادم، خداوند می‌فرماید: دروغ می‌گوئی بلكه علم آموختی تا تو را عالم بگویند و قرآن خواندی تا تو را قاری بگویند و چنین گفته شد، سپس دستور داده می‌شود، ‌بر رویش كشانده می‌شود و در دوزخ انداخته می‌شود.

مرد (دیگری) آورده میشود كه خداوند از كلیه انواع مال و ثروت به او داده است، خداوند نعمتهایش را به او می‌شناساند، و او به همه آن اعتراف می‌كند، خداوند می‌فرماید: در برابر آن چه كردی؟ آن شخص می‌گوید:خداوندا هیچ راهی را نگذاشتم كه تو دوست داشتی در آن راه خرج شود مگر آنكه بخاطر خشنودی تو در آن راه خرج و انفاق نمودم خداوند می‌فرماید: دروغ می‌گوئی ولی تو این كار را كردی تا گفته شود شخصی سخاوتمند هستی و چنین گفته شد، ‌سپس دستور داده میشود ‌و بر رویش كشانده می‌شود و در دوزخ انداخته می‌شود».

ریاكار ثوابش را از دیگران دریافت نماید!

«رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هنگامیكه قیامت برپا میگردد، منادی اعلام میكند، هر كس عملی را بجز از خداوند بخاطر دیگری انجام داده است پاداش و ثوابش را از آن كس دریافت نماید كه بخاطر او عمل را انجام داده است».

آری؛ از آیات و روایات مذكور ثابت گردید كه در روز قیامت بر شكل ظاهری اعمال هیچگونه ثواب و پاداشی تعلق نمی‌گیرد، بلكه همان عمل موجب سربلندی و سرافرازی و نجات شخص میگردد كه علاوه بر صحیح بودن شكل ظاهری آن روح و روان عمل، كه همان نیت و اخلاص است نیز صحیح باشد.

خداوند حكیم امیال و غرایز گوناگونی را در وجود انسان قرار داده است،‌ تا انسان به وسیله آن زندگی مادی و معنوی خود را تكامل بخشد، اما مهم این است كه در میان غرایز و امیال بشر تعادل برقرار گردد،‌ تا طغیان و سركشی بعضی از آن عرصه را بر تمایلات فطری دیگر تنگ نكند، زیرا كه در این صورت انسان از رشد و شكوفائی باز می‌ماند و به كمالات و سعادت ابدی نمی‌رسد.

به عنوان مثال آب مایه حیات و زندگی انسان و طبیعت است اگر به طرز صحیحی هدایت شود موجب عمران و آبادانی می‌گردد، ‌ولی اگر كنترل نشود به صورت سیل و سیلاب درمی‌آید، باعث ویرانی و هلاكت می‌گردد.

امیال و غرایز انسان نیز چنین است، اگر كنترل نگردد، همین امیال درونی سر به طغیان برداشته تبدیل به گناه و معصیت می‌شود و انسان را در دنیا و آخرت هلاك و رسوا می‌گرداند به همین علت است كه دین مقدس اسلام در مورد پرهیز از گناه و معاصی بسیار تأكید نموده است.

«رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: همانا بهشت برای هیچ گناهكاری حلال نیست».

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هلاكت و نابودی است برای كسیكه با زبان بسیار ذكر می‌كند ولی در عمل از خداوند نافرمانی مینماید».

ادامه در قسمت بعدی . . .

N: ریاکاری - قسمت اول

ریاكاری در حقیقت یك نوع نیرنگ و تزویر است كه نه تنها از دیدگاه اسلام بلكه از نظر عقل سلیم نیز چیزی بسیار مذموم و مردود قرار گرفته است، ‌زیرا شخص ریاكار همواره با ادعاهای كاذب و دروغین سرو كار دارد،‌ گفتار و كردارش همیشه بر خلاف حقیقت و واقعیت است، و لذا از دیدگاه اسلام انسان مؤمن مؤظف است در تمام حالات و فرصتهای گوناگون تلاش نماید، تا كردار و گفتارش از انگیزه‌های غیر الهی پاك و منزه باشد، ‌چنانكه خداوند در مورد نمازگزاران ریاكار می‌فرماید: فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ (ماعون: 10- 4 ). «پس وای بر آن نمازگزاران كه دل از یاد خدا غافل دارند، همانانكه (اگر عبادتی كنند) به ریا و خودنمائی میكنند».

 

ریاكاری شرك است

 

«رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر كسی ریاكارانه نماز بخواند مرتکب شرک شده است و هرکس ریاکارانه روزه بگیرد مرتكب شرك شده است و هركس ریاكارانه صدقه دهد مرتكب شرك شده است».

«رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: همانا كمترین و نازلترین درجه ریا و ظاهر، شرك به خداوند است».

«از شداد بن اوس خدا از ایشان خشنود باد روایت است: من از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنیدم فرمودند: من از شرك ورزیدن امتم بسیار می‌ترسم،‌ گفتم: ای پیامبر خدا آیا امت تو بعد از رحلتت شرك می‌ورزد؟ فرمودند: آری ولی آنان خورشید، ماه، سنگ، و بت را نمی‌پرستند، بلكه در انجام دادن اعمال تظاهر و ریا كاری می‌نمایند».

«رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: همانا خطرناكترین چیزی كه من از آن برای شما می‌ترسم، شرك اصغر است، صحابه گفتند: یا رسول الله شرك اصغر چیست؟ فرمودند: تظاهر و ریاكاری است».

ادامه در قسمت بعدی . . .

N: اهمیت نیت در اسلام

اهمیت نیت از نظر عقل بر هیچ كس مخفی نیست، زیرا نیت از عقل سرچشمه میگیرد و لذا هركس كه از نظر عقل و خرد ضعیف و ناتوان است بر اعمال و كردار او هیچگونه اثری مرتب نمی‌شود و بنابراین اگر از مجنون و دیوانه و كودك عملی سر زد، هرگز موجب پاداش یا مجازات نمی‌گردد، چون عمل او بدون نیت و اراده كه از آثار و نتایج عقل است صورت پذیرفته است و تقاضای عقل و خرد همین است كه برای استحكام هر چیزی استحكام مواد اولیه كه زیر بنا بشمار می‌روند، لازم و ضروری است و در اسلام زیر بنای تمام اعمال قلبی و بدنی بر خلوص نیت استوار است.

 اگر نیت خالصانه نباشد شكل و صورت ظاهری فریبنده اعمال همچون انار و سیب پوسیده‌ای می‌ماند كه ظاهرش جلب توجه می‌نماید ولی چون در داخل پوسیده است قابل استفاده نیست، بنابراین شخص مسلمان مؤظف است تمام اعمال قلبی و بدنی خویش را از انگیزه های غیر الهی، ‌پاك و منزه گرداند، همانگونه كه خداوند می‌فرماید: وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ (بینه: 5). «و امر نشدند مگر برای اینكه خداوند را با اخلاص كامل در دین پرستش كنند، و از غیر دین حق روی برگردانند».

إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصًا لَّهُ الدِّينَ (زمر: 2). «ما این كتاب را بر سر تو بحق فرستادیم، پس خداوند را پرستش كن و دین را برای او خالص بگردان».

«پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: همانا ارزش و اعتبار اعمال وابسته با نیت است».

« پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: مردم در روز قیامت مطابق نیتهایشان دوباره زنده می‌شوند».

«رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: همانا خداوند به پیكرها و چهره‌های شما نمی‌نگرد، بلكه به دلها (نیتها) و اعمال شما می‌نگرد».

از آیات و روایات مذكور معلوم میگردد، كه مسلمان مؤظف است در كردار و گفتار خویش فقط رضای خداوند را در نظر داشته باشد، زیرا بدون اخلاص نیت تمام اعمال و كردار انسان بی‌فایده است، و به آن ثوابی تعلق نمی‌گیرد. و نیز مسلمانی كه نیت كار خیری را داشته باشد و بعلت عذری كه انجام دادن آن معذور گردد، با كسی كه همان عمل خیر را انجام داده است، در اجر و ثواب شریك است و این از الطاف الهی است كه شامل حال مؤمن صادق قرار می‌گیرد.

ادامه در قسمت بعدی . . .