X: اهمیت تدبر در قرآن و ابعاد آن – قسمت پنجم
پنجم: تدبر در قرآن، خیرخواهی برای کتاب الله است:
علماء، تدبر در قرآن و فهمیدن علوم آن را خیرخواهی برای کتاب الله میدانند، همانگونه که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «دین همهاش خیرخواهی است، گفتیم برای چه کسی؟ فرمود: برای الله و کتابش و رسولش و امامان مسلمین و عموم آنها»
و علماء اینگونه گفتهاند: تدبر در قرآن و توقف در احکامش و اعتبار در مثالهایش از خیرخواهیهای آن میباشد؛ در بیان خیرخواهی برای کتاب الله «علماء رحمهم الله گفتهاند: خیرخواهی برای کتابِ الله تعالی: ایمان به آن است که قرآن کلام الله تعالی میباشد... سپس عظیم داشتن آن تلاوت کردنش به حق تلاوت آن، نیک شمردن آن و خشوع در برابر آن و دقت کردن در حروف آن هنگام تلاوت... توقف کردن در برابر احکامش و فهمیدن علوم و مثالهایش، اعتبار در پندهایش و تفکر در عجایب و عمل کرد به محکمات آن و تسلیم بودن در برابر متشابهات آن و تفحص در کلیات و جزئیات و ناسخ و منسوخ آن و نشر دادن علومش و دعوت بسوی آن»
«خیر خواهی برای کتاب الله: شدت ورزیدن به دوست داشتنش و عظیم شمردن قدر و منزلت آن است زیرا که آن کلام خالق میباشد، و اشتیاق شدید در فهمیدنش و توجه زیاد به تدبرش و آرامی در تلاوتش است تا آن معانی را که مولایش دوست دارد بفهمد، و [نیز] به پای بستن آنچه که فهمیده است، و این خیرخواهی از بندگان است که وصیت کسی که برای او خیرخواهی کرده است را فهمیده است... و از این رو است که خیر خواهی برای کتاب پروردگارش اینگونه معنی میشود که آنرا بفهمد و آنچه را که الله به آن امر فرموده و دوست دارد و توسط آن راضی میشود را به مرحله عمل برساند، سپس آنچه را فهمیده است بین مردم نشر دهد و از روی محبتی که به آن دارد مدارس آنرا گسترش دهد، و اخلاق خود را مطابق آن گرداند و ادب خود را نیز با آداب آن یکی سازد...
«نصیحت (خیرخواهی) برای کتابش: ایمان به آن و عظیم شمردن و پاک دانستنش و تلاوت آن آنچنان که درخور تلاوت آن است و ایستادگی برای آچه امر کرده و یا نهی فرموده است و فهمیدن علوم و امثالش و تدبر در آیاتش و دعوت بسوی آن می باشد»
آنچه که بر فضیلت تدبر در قرآن و تدریس و تشکیل جماعات برای آن تاکید میکند حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم است که فرمود: «اجتماعی بوجود نمیآید که کتاب الله را تلاوت کرده و آن را بین خود تدریس کنند بجز آنکه بر آنها آرامش نازل شده و رحمت حول آنها را میگیرد و ملائکه حول آنها قرار گرفته و الله در بین کسانی که نزد او هستند آنها را یاد میکند، و کسی که عمل خود را به عقب بیاندازد اهل او بسوی او متمایل نمیشوند»
و شاید سخن پیامبر صلی الله علیه وسلم آنجا که میفرماید: «کسی که عمل خود را به عقب بیاندازد...» اشاره به ترک جماعات تلاوت قرآن و دوری از تعلیم و تعلم آن باشد، که عملی نکوهیده بوده و عمل کننده به آن به علت کوتاهی بزرگ خود از فضایل نامبرده محروم میشود و خانواده و هر آنچه از مفاخر دنیا برای وی است، به سمت وی متمایل نمیشوند تا آن اجرهای عظیم را که از دست داده است را درک کند؛ و الله داناترین است.
ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .
این مـــرگ،