34. تفسیر سوره توبه - مدنی و 129 آیه است.
خداوند متعال میفرماید: إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ همانا تعداد ماهها در تقدیر و قضای الهی، اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا دوازده ماه است، و آن همین ماههای معروف میباشند. فِي كِتَابِ اللَّهِ در حکم قَدَری او، يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ در روزی که آسمانها و زمین را آفرید و شب و روز را جاری کرد و اوقات آن را معین ن مود. پس اوقات و شب و روز را بر این ماههای دوازده گانه تقسیم کرد. این است دین راست و درست. مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ چهارماه از آن حرام است، و آن عبارتند از رجب، ذوالقعده، ذوالحجه، و محرم. و این ماهها به خاطر حرمتی که دارند، و نیز به خاطر اینکه پیکار و جنگ در آنها حرام است ماه حرام نامیده شدهاند.
فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنفُسَكُمْ پس در این ماهها بر خویشتن ستم نکنید. احتمال دارد که ضمیر«فیهن» به اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا برگردد. و خداوند بیان نموده که اینها جدولهای زمانی مشخصی برای بندگان هستند که با طاعت خدا آباد میشوند سپاس بگویند. و باید خداوند را سپاس بگویند که با آن (=تعیین جداول زمانی) و معین کردنشان در راستای مصالح بندگان بر آنان منت نهاده است. پس باید از ستم ورزیدن بر خویش در این اوقات برحذر شوند.
و احتمال دارد که ضمیر به چهار ماه حرام برگردد که معنی آیه چنین میباشد: خداوند شما را به طور ویژه از ستم کردن در این چهار ماه برحذر داشته است، به خاطر اینکه ستم در این ماهها حرمت بیشتری دارد و ستم کردن در این ماهها از ستم کردن در دیگر ماهها کیفر سختتری دارد.
یکی از مصادیق ستم نکردن، نهی از جنگ در این ماهها است، بنابر قول کسی که گفته است: حرمت جنگ و پیکار در ماههای حرام مورد تحریم پیکار در این ماهها وارد شده است و باید به آنها عمل شود. برخی گفته اند: تحریم پیکار در این ماهها منسوخ است و این از عموم آیاتی مانند: وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً استنباط میشود. یعنی با همه مشرکین و کسانی که به پروردگار جهانیان کافراند بجنگید. نه اینکه با یکی بجنگید و با یکی نجنگید، بلکه همه را دشمنان خویش قرار بدهید، همانطور که آنها نیز نسبت به شما چنیناند، و همه اهل ایمان را دشمن خود قرار داده و هیچ شری را از مسلمین دریغ نمیدارند.
و احتمال دارد که كَافَّةً حال باشد برای «واو» در قَاتِلُوا پس معنی چنین میشود: همه شما با مشرکین پیکار کنید. پس در این حالت خیزش عمومی برای جنگ بر همه مؤمنان واجب میشود. اما چنین برداشت و تصوری حسب آیه: وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنفِرُوا كَافَّةً [التوبة: 122]. «و شایسته نیست که مؤمنان همگی (برای جهاد) خارج شوند» منسوخ است.
وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ و بدانید که یاری و کمک خداوند همراه با پرهیزگاران است. پس باید در نهان و آشکار پرهیزگاری کنید و برای انجام دادن طاعت الهی تلاش نمایید، به ویژه به هنگام جنگیدن با کافران، زیرا در این حال ممکن است مومن، تقوا و پرهیزگاری را در رفتار با کافران حربی ترک نماید.
این مـــرگ،