34. تفسیر سوره توبه - مدنی و 129 آیه است.
در اینجا خداوند بندگان مؤمن خویش را از بسیاری از علما و دیرنشینان اهل کتاب برحذر میدارد. که اموال مردم را به ناحق میخورند و مردم را از راه خدا باز میدارند. آنان اگر حقوقی از اموال مردم دریافت میدارند، و یا مردم از اموال خود به آنها میبخشند به خاطر علم و عبادتشان است، و اینکه آنها اهل علم و دانش هستند و مردم را به راه راست هدایت مینمایند. اما اگر اموال مردم را بخورند و مردم را از راه خدا باز دارند، پس گرفتن اموال به این صورت حرام و ستم است، زیرا مردم مالهای خود را بدانان نمیبخشند مگر به خاطر اینکه آنان را به راه راست راهنمایی کنند.
و از جمله خوردن و گرفتن اموال مردم به ناحق این است که مردم به آنان پول بدهند تا به نفع آنها فتوا صادر کنند، یا برای آنان به غیر از آنچه خدا نازل فرموده است حکم نمایند. پس باید از دو حالتِ علما و دیرنشینان برحذر بود، یکی اینکه اموال مردم را به ناحق میخورند، دوم اینکه مردم را از راه خدا باز میدارند.
وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ و کسانی که طلا و نقره میاندوزند. و آن را نگاه میدارند، وَلَا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ و آن را در راههای خیر که انسان را به خدا میرساند خرج نمیکنند. اندوخته و دارایی حرام آن است که انسان نفقه واجب را از آن نپردازد، مانند اینکه زکات آن را نپردازد، یا مخارج واجب همسران یا خویشاوندان را ندهد، یا از خرج کردن آن در راه خدا هرگاه که واجب باشد امتناع ورزد. فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ پس ایشان را به عذابی دردناک مژده بده.
سپس آن عذاب را تفسیر نمود و فرمود: يَوْمَ يُحْمَىٰ عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ روزی که اموالشان در آتش جهنم گداخته میشود، پس هر درهم و دیناری جدا گداخته میشود. فَتُكْوَىٰ بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ و در روز قیامت پیشانی و پهلو و پشتهای ایشان با آن داغ میگردد، هر وقت سرد شوند دوباره داغ میشوند، در روزی که مدت آن به اندازه پنجاه هزار سال است. و از روی توبیخ و سرزنش به آنها گفته میشود: هَٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنتُمْ تَكْنِزُونَ این همان چیزی است که برای خود اندوختید، پس اینک بچشید سزای آنچه را که میاندوختید، پس خدا بر شما ستم نکرده است، بلکه شما خود بر خویشتن ستم کردید وخود را با این اموال اندوخته شده عذاب دادید.
خداوند در این دو آیه بیان میدارد که انسان در دوران ثروتمندیاش به یکی از این دو صورت منحرف میشود، یا اینکه مالش را در راه باطل خرج مینماید که جز ضرر محض هیچ سودی به او نمیرساند، مانند صرف کردن اموال در راه گناه و شهوتهایی که انسان را از طاعت خدا باز میدارد، و صرف کردن آن برای بازداشتن مردم از راه خدا، یا اینکه مخارج واجب و دادنیهای لازم را از مال خود نمیپردازد. و نهی از چیزی در واقع امر به ضدّ آن است.
این مـــرگ،