ای جوان! بدان که جهان، پروردگاری دارد.

انفال غنايمی است که خداوند از اموال کافران نصيب اين امت مي‌گرداند، و اين آيات در مورد داستان جنگ بدر و اولين غنيمت بزرگي که از اموال مشرکان نصيب مسلمانان گرديد، نازل شد، پس ميان بعضي از مسلمانان در مورد آن اختلاف افتاد، بنابراين در مورد آن از پیامبر صلی الله علیه وسلم پرسيدند، پس خداوند اين آيات را نازل کرد: يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنفَالِ اي پيامبر! از تو درباره غنايم جنگي مي‌پرسند، چگونه و بر چه کساني تقسيم مي‌شود؟

قُلِ به آنان بگو: الْأَنفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ غنايم جنگي از آن خدا و پيامبر است، و آن را هر کجا که بخواهند، مي‌گذارند، و شما نمی‌توانيد نسبت به حکم خدا و پيامبرش اعتراض بکنيد، بلکه بر شما لازم است که حکم و داوري خدا و پيامبرش را گردن نهيد و به آن خشنود، و تسليم فرمان آنان باشيد. و اين در فرموده الهي داخل است که مي‌فرمايد: فَاتَّقُوا اللَّهَ با اطاعت کردن از دستورات خدا و پرهيز کردن از نواهي او، از خدا بترسيد، و پرهيزگاري پيشه کنيد، وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ و اختلاف و قطع رابطه و پشت کردن به يکديگر را که در ميان شما است با دوستي و ارتباط برقرار نمودن با يکديگر اصلاح کنيد. پس، از اين طريق متحد مي‌شويد، و دشمني و اختلاف و کشمکشي که به سبب قطع رابطه ميان شما به وجود آمده است از بين مي‌رود.

و نيک رفتاري با آنان و گذشت از بد رفتارانشان از مصاديق «اصلاح ذات البين» است. و از اين طريق بسياري از کينه‌ها و قهرها از بين مي‌رود. و فرماني که همه اين مسايل را در بر مي‌گيرد فرموده الهي است که مي‌فرمايد: وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ و از خدا و پيامبرش اطاعت کنيد اگر شما مؤمنان هستيد. زيرا ايمان آوردن، مردم را به اطاعت از خدا و پيامبرش فرا مي‌خواند، همان‌طور کسي که از خدا و پيامبرش اطاعت نکند، مؤمن به حساب نمی‌آيد، و هرکس که به طور ناقص از فرمان خدا و پيامبر اطاعت کند، ايمانش ناقص است.

و از آنجا که ايمان بر دو نوع است: ايمان کامل که ستايش و تمجيد خدا و موفقيت و رستگاري کامل را به دنبال دارد، و ايماني که در مرتبه‌اي پايين‌تر قرار دارد، ايمان کامل را بيان کرد و فرمود: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ همانا مؤمنان. الف و لام براي استغراق است و تمام مسائل مربوط به ايمان را در بر مي‌گيرد.

الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ کساني هستند که وقتي خدا ياد شود، دلهايشان مي‌هراسد، پس ترس از خداوند باعث مي‌شود تا از آنچه پروردگار حرام نموده است دست بردارند، زيرا بزرگترين علامت ترس از خدا اين است که آدمي را از گناه باز دارد. وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا و هنگامي که آيات خدا بر آنان خوانده شود بر ايمانشان بيفزايد، و اين بدان جهت است که آنان به آن گوش فرا مي‌دهند و در آن مي‌انديشند، و به هنگام تلاوت آن حضور قلب دارند. پس در اين هنگام ايمانشان افزوده مي‌شود، زيرا انديشيدن از اعمال قلب است و اين امر باعث مي‌شود معاني و مفاهيمي را که نمی‌دانستند برايشان روشن شود، و آنچه را که فراموش کرده‌اند به ياد آورند، و دلهايشان به خير و نيکي علاقمند شود، و به کرامت و بخشش پروردگارشان مشتاق و راغب گردند و از عقوبت او بهراسند، و از گناه و منکرات باز آيند، و همه اينها باعث مي‌شود تا بر ايمانشان افزوده شود.

وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ يعني براي جلب منافع و دور شدن زيان‌هاي ديني و دنيوي‌شان بر پروردگار خويش که هيچ شريکي ندارد تکيه مي‌نمايند. و به وي اعتماد کامل دارند که اين کارها را براي آنان انجام خواهد داد. توکل سبب موفقيت در هر کاري است، پس هيچ کاري جز با توکل انجام نمی‌شود و کامل نمی‌گردد.

الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ کساني که نمازهاي فرض و نفل را همراه با اعمال ظاهري و باطني از قبيل حضور قلب در نماز که روح و مغز نماز است برپا مي‌دارند. وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ و از آنچه که به ايشان روزي داده‌ایم انفاق مي‌کنند. انفاقاتي که بر آنان واجب است، از قبيل زکات و کفاره‌ها و مخارج زنان و خويشاوندان و بردگان را مي‌پردازند، و انفاق و بخشش‌هايي را نيز که مستحب است مانند دادن صدقات انجام مي‌دهند.

أُولَٰئِكَ کساني که به اين اوصاف متصف هستند، هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا مؤمنان واقعي و حقيقي هستند، چون آنها اسلام و ايمان و اعمال باطني و ظاهري و علم و عمل و اداي حقوق خدا و بندگانش را دارند. و خداوند اعمال قلبي را مقدم نمود، چون اعمال قلبي اصل و اساس اعمال جوارح، و بهتر از آن است. از اينجا چنين نتيجه مي‌گيريم که ايمان زياد و کم مي‌شود، سپ با انجام دادن طاعات و عبادات بر آن افزوده مي‌گردد، و با انجام دادن گناه و معصيت کم مي‌شود. و شايسته است که بنده به ايمانش رسيدگي نمايد و زمينه رشد و شکوفايي آن را فراهم سازد.

و مهم‌ترین چيزي که باعث رشد و ترقي ايمان مي‌گردد انديشيدن در کتاب خدا و فکر کردن در معاني آن است. سپس خداوند پاداش مومنان واقعي را بيان کرد و فرمود: لَّهُمْ دَرَجَاتٌ عِندَ رَبِّهِمْ آنان برحسب علو اعمالشان داراي مقام و درجات عالي مي‌باشند. وَمَغْفِرَةٌ و داراي آمرزش گناهانشان، وَرِزْقٌ كَرِيمٌ و روزي پاک هستند. روزي پاک همان چيزي است که خداوند در بهشت براي آنان آماده کرده و هيچ چشمي آن را نديده و هيچ گوشي آن را نشنيده و به قلب هيچ انساني خطور نکرده است. و اين بيانگر آن است که هرکس در ايمان و اعتقادش به مقام اين مومنان نرسد، هرچند به بهشت هم راه يابد از بخشش کامل خداوند که به آنان ارزاني داشته است برخوردار نخواهد شد.