وقتي اين امور وحشتناک اتفاق افتاد مردم مشخص مي‌گردند و هرکس مي‌داند که براي آخرت خود چه کاري کرده است، و خوب و بدي را که انجام داده مي‌داند. چون در روز قيامت خورشيد در هم پيچيده مي‌شود و ماه بي‌نور مي‌گردد و خورشيد و ماه در آتش انداخته مي‌شوند.

وَإِذَا النُّجُومُ انكَدَرَتْ و آنگاه که ستارگان تغيير کنند و پراکنده شوند. وَإِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ و آن وقت که کوه‌ها چون ريگ به حرکت درآيند و سپس چون پشم رنگين به هوا روند. آن هنگام تغيير مي‌کنند و به غباري پراکنده تبديل مي‌شوند از جاي خود برکنده مي‌شوند.

وَإِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ در آن روز مردم گرانبهاترين اموال خود را که در همه اوقات مواظب آن بودند رها مي‌کنند چون چيزي آمده که آن اموال گرانبها را از يادشان برده است. به شتران ماده‌اي اشاره کرد که بچه‌هايشان به دنبالشان است. و اين گرانبهاترين و ارزشمندترين اموال عرب بود.

وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ و هنگاميکه حيوانات وحشي در روز قيامت گردآورده مي‌شوند تا خداوند قصاص برخي را از ديگري بگيرد و بندگان کمال عدالت و دادگري خداوند را مي‌بينند زيرا او انتقام بز بي‌شاخ را از بز شاخ دار مي‌ستاند. سپس به آن‌ها مي‌گويد نابود شويد.

وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ و هنگامي‌که درياها افروخته مي‌شوند و با آن وسعت و بزرگي که آتش تبديل مي‌گردند.وَإِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ يعني هرکس با همانند خود جفت مي‌گردد، پس نيکوکاران با نيکوکاران جمع مي‌شوند و بزهکاران با بزهکاران جمع مي‌گردند.

مؤمن با حور بهشتي همسر و جفت مي‌گردد و کافر با شيطان جفت مي‌شود و اين همانند آن است که خداوند متعال مي‌فرمايد: وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَىٰ جَهَنَّمَ زُمَرًا [الزمر: 71]. «و کافران گروه گروه به‌سوی دوزخ رانده مي‌شوند».

وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا [الزمر: 73]. «و پرهيزگاران گروه گروه به‌سوی بهشت برده مي‌شوند». وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا [الصافات: 22]. «ستمکاران را به همراه همسرانشان گرد آوريد».

وَإِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ و هنگامي‌که از دختر زنده به گور شده پرسيده مي‌شود. جاهلان دختران را زنده به گور مي‌کردند و آن‌ها گناهي جز اين نداشتند که پدرشان از فقر مي‌ترسيد.

پس پرسيده مي‌شود: بِأَيِّ ذَنبٍ قُتِلَتْ اين دختران به چه گناهي کشته شده‌اند؟ مشخص است که گناهي مرتکب نشده‌اند، اما اين سوال براي سرزنش و توبيخ قاتلان آن‌ها است.

وَإِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ و هنگامي‌که نامه‌هاي اعمال که هر بد و نيکي در آن نوشته شده گشوده مي‌شوند و هريک به صاحب آن داده مي‌شود. پس برخي نامه‌ی اعمالشان را به دست راستشان گرفته‌اند و برخي نامه اعمال را در دست چپ يا پشت سر گرفته‌اند.

وَإِذَا السَّمَاءُ كُشِطَتْ و هنگامي‌که آسمان از بين مي‌رود، همان‌طور که خداوند متعال مي‌فرمايد: يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَاءُ بِالْغَمَامِ [الفرقان: 25]. «روزي که آسمان با ابرها پاره مي‌گردد». يَوْمَ نَطْوِي السَّمَاءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ [الأنبیاء: 104]. «روزي که آسمان را درهم مي‌پيچيم، همان‌طور که سجل، کتاب‌ها را درهم مي‌پيچد». وَالْأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ [الزمر: 67]. «و تمام زمين در روز قيامت در قبضه اوست و آسمان‌ها با دست راست او پيچيده مي‌شوند».

وَإِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ و هنگامي‌که جهنم برافروخته مي‌شود و چنان شعله ور مي‌گردد که قبلا آنگونه  مشتعل نبوده است. وَإِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ و هنگامي‌که بهشت براي پرهيزگاران نزديک آورده مي‌شود.

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا أَحْضَرَتْ هرکس اعمالي را که نزد او حاضر و نمايان است و پيش‌تر انجام داده است مي‌داند. همان‌طور که خداوند متعال مي‌فرمايد: وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا [الکهف: 49]. «و آنچه را که کرده‌اند حاضر و آماده مي‌يابند».

اين صفت‌هايي که خداوند براي قيامت بيان کرده است که دل‌ها را به تکان و بدن‌ها را به لرزه در مي‌آورد و هراس آن همه را فرا مي‌گيرد و خردمند را تحريک مي‌کند تا براي آن روز آمادگي حاصل نمايند و آن‌ها را از هر آنچه که باعث سرزنش مي‌گردد باز مي‌دارد. بنابراین، برخي از سلف گفته اند: هرکس مي‌خواهد به قيامت بنگرد آنگونه  که آن را با چشم خود مشاهده مي‌کند، بايد به سوره إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ بينديشد.