برخی از مردم، ایمانشان ضعیف است و ایمان وارد دلهایشان نگردیده و نور و صفای ایمان با دلهایشان در نیامیخته است، بلكه یا از روی ترس و یا بنابر عرف و عادت ایمان آورده است، و به هنگام آزمایش و مشكلات استوار و ثابت قدم نمی‌ماند، و متزلزل و مذبذب است. فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ پس اگر خوبی و خیری به او برسد بدان آرام می‌گیرد. یعنی اگر همواره روزی گوارایی داشته باشد و در خوشی به سر ببرد و هیچ ناگواری و رنجی به او نرسد، به سبب این خیر خوبی آسوده خاطر و شادمان می‌شود، اما آرامش او بر اثر ایمانش نیست، چرا كه ممكن است خداوند چنین فردی را در امان قرار دهد و او را به فتنه‌ها و بلاهایی مبتلا نكند كه او را از دینش برگرداند.

 وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ اما اگر بلایی به او برسد به این صورت كه امر ناپسندی برایش پیش بیایید، یا چیز دوست داشتنی و مورد پسندی را از دست بدهد، انقَلَبَ عَلَىٰ وَجْهِهِ رویگردان می‌شود. یعنی از دینش برمی‌گردد و مرتد می‌شود. خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ سعادت دنیا و آخرت را از دست داده است. در دنیا به امید اینكه مال مورد نظرش را به دست آورده، و به گمان اینكه آنچه او می‌خواهد جز با ارتداد به دست نمی‌آید، از دین برمی‌گردد، حال آنكه چیزی اضافه بر آنچه در تقدیر خدا برایش مقرر گشته است به او نمی‌رسد، پس در حقیقت او ناكام و ناموفق گردیده و زیانكار شده است.

و بسیار ظاهر و روشن است كه در آخرت از بهشتی كه پهنای آن به اندازه آسمانها و زمین است محروم می‌شود، و سزاوار آتش جهنم می‌گردد. ذَٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ و این همان زیان آشكار و روشن است.

كسی كه به عقب برگشته است، يَدْعُو مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُ وَمَا لَا يَنفَعُهُ به جای خداوند چیزی را به فریاد می‌خواند كه نمی‌تواند به او زیانی برساند و سودی به وی ببخشد.

و هر معبود و هر چیزی كه به جای خداوند فرا خوانده شود نمی‌تواند به خودش یا به دیگران سود و زیانی برساند. ذَٰلِكَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِيدُ این، سرگشتگی فراوان و بسیار دوری است، و گمراهی‌ای است كه به آخرین حد رسیده است، چون او از پرستش كسی كه سودرسان و زیان دهنده و بی‌نیاز و برآورده كننده نیازهاست روی گردان شده و به پرستش بنده‌ای مانند خود یا پایین‌تر از خویش روی آورده كه هیچ اختیاری ندارد، بلكه زیان آن از سودش بیشتر است.

بنابر این فرمود: يَدْعُو لَمَن ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِن نَّفْعِهِ كسی را به فریاد می‌خواند كه زیانش از سودش بیشتر است، زیرا پرستش و فراخواندن آن برای عقل و جسم و دنیا و آخرت مشخص است. لَبِئْسَ الْمَوْلَىٰ چه یاور و سرور بدی است این معبود. وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ  و چه همدم و دوست بدی هستند! سرور و همدم اصولاً باید به آدمی سود برساند و زیان‌را از وی دور كند، پس وقتی سودی به دست نمی‌آید و زیانی دور نمی‌شود، همدم و سرور قرار دادن اینها نكوهش شده و زشت به حساب آمده است.