92. تفسیر سوره فتح - مدنی و 29 آیه است.
خداوند با بیان منّت خویش بر بندگانش و اینکه آنها را از شر کافران و جنگیدن با آنها در امان قرار داد، میفرماید: وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُم بِبَطْنِ مَكَّةَ مِن بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ او همان خدایی است که در درون مکّه دست اهل مکّه را از شما و دست شما را از آنان کوتاه کرد، بعد از آن که شما را بر آنان پیروز گردانید. یعنی بعد از آن که شما بر آنها بدون پیمان و قراردادی در اختیار شما قرار گرفتند و حدود هشتاد نفر بودند که بهسوی مسلین آمده بودند تا به صورت ناگهانی بر آنان حمله ور شوند. پس دیدند که مسلمانها هوشیار و بیدارند و آنها را دستگیر کردند امّا آنها را نکشتند، بلکه رهایشان نمودند و خدا به مؤمنان رحم نمود که آن مشرکان را نکشتند.
وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا و خداوند به آنچه میکنید بیناست، پس هر عمل کنندهای را طبق عملش سزا و جزا میدهد و شما مؤمنان را با تدبیر نیکویش تحت تدبیر خود قرار میدهد.
سپس خداوند متعال اموری را بیان کرد که مؤمنان را بر جنگیدن با مشرکان تشویق مینماید و آن امور عبارتند از: کفر ورزیدن آنها به خدا و پیامبرش و جلوگیری کردن آنها از ورود پیامبر و همراهانش به مسجدالحرام، درحالیکه پیامبر و مؤمنان برای ادای عمره و بزرگداشت کعبه آمده بودند. و نیز آنها کسانی هستند که وَالْهَدْيَ مَعْكُوفًا أَن يَبْلُغَ مَحِلَّهُ نگذاشتند قربانیهایی که با خود نگاه داشته بودید به قربانگاه و محل قربانی اشان در مکه برسند، جایی که قربانیهای عمره ذبح میشوند.
پس قربانیها به محل قربانی جلوگیری کردند، و همهی این امور سبب میشود تا با آنها پیکار کنید. امّا مانعی هست که از جنگیدن با آنها منع میکند و آن وجود مردان و زنان مؤمنی است در میان مشرکین و آنها در یک محله مشخص زندگی نمیکنند که به آنها آزاری نرسد. پس اگر این زنان و مردان نبودند که مسلمانها آنها را نمیشناختند، و از بیم اینکه مبادا آنها پایمال شوند، فَتُصِيبَكُم مِّنْهُم مَّعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ و آنگاه نادانسته رنج و زیانی به شما میرسید. یعنی در صورت جنگیدن آنها مورد اذّیت و آزار قرار میگرفتید و این امر ناپسندی بود که شما بر آن متاسف و دچار اذیت میشدید.
و فایدهی اخروی هم داشت و آن اینکه لِّيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَن يَشَاءُ تا هرکه را بخواهد غرق رحمت خویش سازد. پس با د ادن ایمان به آنان بعد از کفر، و هدایت کردنشان پس از گمراهی، بر آنها منّت میگذارد. پس بدین خاطر شما را از جنگیدن با آنها بازداشت. لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابًا و اگر مؤمنان از آنها دور گشته و از آنان جدا میشدند به کافران عذاب دردناک میدادیم به این صورت که جنگیدن با آنها را برایتان روا میداشتیم و به شما اجازهی پیکار با آنان را میدادیم و شما را بر آنان پیروز میگرداندیم.
این مـــرگ،