درکات دوزخ از نظر شدت گرما و نوع عذابی كه الله متعال برای اهل آن در نظر گرفته است، متفاوت می‌باشد. الله متعال می‌فرماید: «‏بی‌گمان منافقان در پایین‌ترین درکه‌ی دوزخ هستند و هرگز یاوری برای آنان نخواهی یافت‏»‏. [نساء:145]

واژه‌ی «الدرك» در زبان عربی به هر چیز رده‌پایین و «الدرج» به هر چیز رده بالا گفته می‌شود. بنابراین برای بهشت واژه‌ی درجه و درجات و برای دوزخ، واژه‌ی درك و دركات به‌كار می‌رود. دوزخ به هر اندازه كه پایین‌تر باشد، به همان میزان حرارت و عذابش شدیدتر است. منافقان بهره‌ی بیشتری از آتش دوزخ دارند؛ ‌به همین خاطر در درك اسفل دوزخ قرار می‌گیرند.

گاهی به مراتب دوزخ «درجات» نیز اطلاق می‌گردد. الله متعال در سوره‌ی انعام، پس از ذكر بهشتیان و دوزخیان می‌فرماید: «‏و هر یك -از نیكوكاران و بدكاران- به اندا‌زه‌ی کارهایشان درجاتی دارند‏»‏. [أنعام:132]

«‏آیا کسی که جویای رضای الله باشد، مانند کسی است که سزاوار خشم الله می‌گردد و جایگاهش دوزخ است؟ و چه بد فرجامی است!آنان نزد الله درجات متفاوتی دارند. و الله به کردارشان بیناست‏»‏. [آل‌عمران:163-162]

درجات بهشت به بلندی و درکات دوزخ به پستی می‌روند. از برخی سلف نقل شده است كه: موحدین گناهكار كه وارد دوزخ می‌شوند، در درك نخست، یهود در درك دوم، نصارا در درك سوم، صابئین در درك چهارم، مجوس در درك پنجم، مشركان در درك ششم و منافقان در درك هفتم قرار دارند. در برخی كتاب‌ها نام آن دركات نیز وارد شده است: درك نخست: جهنم، درك دوم: لظّی، درك سوم: حطمه، درك چهارم: سعیر، درك پنجم: سقر، درك ششم: جحیم و درك هفتم هاویه نام دارد.

این‌گونه تقسیم‌بندی و نام‌گذاری صحت ندارد و ثابت نیست. دیدگاه راجح و صحیح آن است كه نام‌های یادشده مانند: جهنم، لظی، حطمه ... نام‌هایی برای دوزخ هستند، نه‌ این‌كه هر كدام نام بخشی از دوزخ باشند. البته این مطلب كه مردم به لحاظ كفر و گناهان خود، مراتب گوناگونی دارند، درست است.

ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .