ای جوان! بدان که جهان، پروردگاری دارد.

خداوند متعال از فضل و رحمت خویش خبر می‌دهد و این که از مؤمنان بدان گاه که زیر آن درخت با پیامبر بیعت می‌کردند خشنود گردید، بیعتی که آنان‌را رو سفید نمود و با آن سعادت هر دو جهان را به دست آورند. این بیعت که به آن «بیعة الرضوان»^([1]) و «بیعة اهل الشجره» نیز گفته می‌شود بدان خاطر صورت گرفت که وقتی پیامبر صلی الله علیه وسلم در روز حدیبیه با مشرکین سخن گفت که او برای جنگیدن با کسی نیامده، بلکه برای زیارت این خانه = کعبه آمده است، عثمان بن عفان رضی الله عنه را برای این امر به مکّه فرستاد.

پس از آن خبری غیر واقعی آمد که مشرکان عثمان را به قتل رسانده‌اند، در این هنگام پیامبر صلی الله علیه وسلم مؤمنان را که همراه و تعدادشان به هزار و پانصد نفر می‌رسید جمع کرد و زیر درختی با او بیعت کردند که با مشرکان بجنگند و هرگز فرار نکنند. پس خداوند متعال خبر داد که او از مؤمنان در این حالت خشنود گردیده که یکی از بزرگ‌ترین عبادت‌ها و از بزرگ ترین چیزهایی بود که بوسیله‌ی آن انسان به خدا نزدیک می‌شود. فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ پس خداوند ایمانی را که در دل‌هایشان بود دانست، فَأَنزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ در نتیجه به سپاس ایمانی که در دل‌هایشان بود آرامش را بر آنان فرو فرستاد و بر هدایت آن‌ها افزود.

و خداوند از اضطراب و پریشانی‌ای که به خاطر شرایط تحمیل شده به پیامبر از سوی مشرکان در دل‌های خود داشتند آگاه بود، پس آرامشی بر دل‌هایشان فرود آورد که آن‌ها را پایدار و خاطرشان را جمع کرد. وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا و فتح نزدیکی را پاداششان کرد که فتح خیبر بود و در آن به جز اهل حدیبیه مشارکت نداشتند. پس خیبر و غنیمت‌هایش به عنوان پاداش به آن‌ها داده شده و به پاس فرمانبرداری‌شان از خدا و گام برداشتن در راه خشنودی‌اش به آنان عطا گردید.

وَمَغَانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَهَا ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا و غنیمت‌های فراوانی که آن را به دست خواهند آورد. و خداوند عزیز و حکیم است یعنی دارای قوّت و عزّت کامل است و بر همه چیز چیره است. پس اگر بخواهد، از کافران در هر جنگی که میان آن‌ها و مؤمنان اتفاق می‌افتد انتقام خواهد گرفت، امّا او با حکمت است و مؤمنان و کافران را به وسیله‌ی یکدیگر می‌آزماید و مؤمن را به وسیله‌ی کافران مورد آزمایش قرار می‌دهد.

وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَهَا خداوند غنیمت‌های فراوانی را به شما وعده داده ‌است که آنها را به چنگ می‌آورید. این شامل همه‌ی غنیمت‌هایی می‌شود که تا روز قیامت مسلمان‌ها به دست خواهند آورد. فَعَجَّلَ لَكُمْ هَٰذِهِ و این غنیمت خیبر را زودتر برایتان فراهم ساخت. یعنی گمان نبرید که فقط همین یک غنیمت بهره‌ی شماست، بلکه غنیمت‌های زیادی است که پس از این به شما خواهد رسید.

وَكَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنكُمْ و خداوند را ستایش کنید که دست تعّدی مردمانی را از شما بازداشت که توانایی جنگیدن با شما را داشتند که به آن علاقمند بودند. پس این نعمتی است که خداوند به شما بخشیده و تخفیفی است از جانب او که کارتان را سبک‌تر کرده است. وَلِتَكُونَ آيَةً لِّلْمُؤْمِنِينَ و تا این غنیمت نشانه‌ای برای مؤمنان باشد که از آن بر خبر راستین و وعده حق خداوند، و این که پاداشی است برای مؤمنان، استدلال کنند، و به یقین دریابند کسی‌که این غنیمت را مقدّر نموده و فراهم آورده غنیمت‌های دیگری را هم فراهم خواهد آورد.

وَيَهْدِيَكُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا و با اسبابی که برایتان فراهم می‌نماید شما را به راه راست از قبیل کسب علم و ایمان و عمل صالح هدایت می‌نماید.

وَأُخْرَىٰ هم چنین غنیمت‌هایی دیگری را به شما وعده داده‌ است، لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْهَا که به هنگام این خطاب توان دست یافتن به آن‌را ندارید. قَدْ أَحَاطَ اللَّهُ بِهَا خداوند با قدرتش بر آن احاطه دارد و بر آن تواناست و تحت تدبیر و فرمانروایی اوست. و آن غنیمت را به شما وعده داده‌ است. پس قطعا آنچه او بدان وعده داده پیش خواهد آمد، زیرا خداوند کاملا تواناست. بنابراین فرمود: وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرًا و خداوند بر هر چیزی تواناست.