خداوند حالات گروه‌هاي سه‌گانه مقرّبان، و ياران راست، و تکذيب کنندگان گمراه را در قيامت، در آغاز سوره بيان کرد. سپس حالات آن‌ها را به هنگام مرگ در آخر سوره بيان نمود و فرمود: فَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ پس اگر مُرده از مقّربان درگاه خداوند باشد، کساني که با انجام واجبات و مستحبات و ترک حرام و مکروه و مباحات، خود را به خداوند نزديک مي‌گردانند، فَرَوْحٌ آنان آسايش و شادي دارند و از نعمت‌هاي قلبي و روحي برخوردار خواهند بود. وَرَيْحَانٌ ريحان کلمه جامعي است که همه انواع لذتّ‌هاي جسمي از قبيل خوردني‌ها و آشاميدني‌ها را شامل مي‌شود.

و گفته شده که ريحان به معني گياه خوشبو که معروف مي‌باشد. و اين از باب تعبير به نوع چيزي از جنس عام آن مي‌باشد وَجَنَّتُ نَعِيمٍ و باغ‌هاي پرناز و نعمت. در اين باغ‌ها چيزهايي هست که هيچ چشمي (تاکنون آن‌را) نديده و هيچ گوشي (اخبار آن‌را) نشنيده و (تصوّر آن) به دل هيچ انساني خطور نکرده است. پس کساني که مقّرب بارگاه خداوند باشند به هنگام احتضار و در حالت نزع روح به اين چيزها مژده داده مي‌شوند، مژده‌اي که ارواح از شادي آن نزديک است به پرواز در آيند.

همان‌طور که خداوند متعال فرموده است: إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ ۖ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ نُزُلًا مِّنْ غَفُورٍ رَّحِيمٍ [فصلت: ۳۲-۳۰]. «بي‌گمان کساني‌که گفتند: پروردگار ما الله است، سپس پايداري ورزيدند، بر آنان فرشتگان فرود مي‌آيند و مي‌گويند: نترسيد واندوهگين مباشيد و به بهشتي که وعده داده مي‌شويد شاد باشيد. ما دوستان شما هستيم هر آنچه که بخواهيد و دوست بداريد در بهشت مهيا است. و آن به عنوان مهماني از جانب پروردگار آمرزنده مهربان است».

و اين فرموده الهي که مي‌فرمايد: لَهُمُ الْبُشْرَىٰ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ [یونس: 64]. «آنان‌را در زندگاني دنيا و آخرت مژده است». چنين تفسير شده که اين بشارت و مژده، بشارت در زندگاني دنيا مي‌باشد.

وَأَمَّا إِن كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ و اگر از ياران راست باشد. آن‌ها کساني هستند که واجبات را انجام داده و محرّمات را ترک گفته‌اند، گرچه از آن‌ها در انجام پاره‌اي از وظايف کوتاهي سرزده، کوتاهي‌اي که به ايمان و يگانه پرستي آنان خللي وارد نکرده است. پس به هريک از اين‌ها گفته مي‌شود: سَلَامٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ از سوي ياران دست راستت درودت باد. يعني وقتي به آن‌ها مي‌رسد به او سلامي مي‌کنند. و يا اين که به او گفته مي‌شود از همه آفت‌ها و بلاها و عذاب به دور و سلامت هستي چون تو از دست راستي‌ها هستي، کساني که از عذاب و کيفر در امان مي‌باشند.

وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ و اما اگر از کسانی باشد که حق را تکذیب کرده و از هدایت گمراه شده اند، فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ هنگامي که به نزد پروردگارشان مي‌آيند، ضيافت آنان عبارت است از وارد شدن به آتش، آتشي که از همه سو آن‌ها را فرا مي‌گيرد و به دل‌هايشان مي‌رسد. و هرگاه از شدّت تشنگي کمک بطلبند.

يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ ۚ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا [الکهف: 29]. «با آب جوشاني که صورت‌ها را کباب مي‌کند به فرياد آن‌ها پاسخ داده مي‌شود. چه بد نوشيدني و چه بد جايگاهي است!».

إِنَّ هَٰذَا آنچه خداوند ذکر نمود که بندگان را در مقابل کارهاي نيک و بدشان سزا و جزا خواهد داد، لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ حق و يقيني است که شک و ترديدي در آن نيست، و قطعا تحّقق مي‌يابد. و خداوند در اين باره دلايل قطعي به بندگانش نشان داده است تا جايي که خردمندان چنان باور دارند که گويا اين جزا را مي‌چشند و حقيقت آن را مشاهده مي‌کنند. پس آن‌ها خداوند را به خاطراين نعمت بزرگ ستايش مي‌نمايند.

بنابراين، خداوند متعال فرمود: فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ پس نام پروردگار بزرگت را به پاکي ياد کن. پاک و منزّه است پروردگار بزرگ ما و بسي برتر و والاتر است، و به دور است از آنچه ستمگران و منکران مي‌گويند. و ستايش پروردگار جهانيان را سزاست، ستايشي پاک و خجسته و بس فراوان.

 پايان تفسير سوره‌ واقعه