کسي‌که اين نعمت‌ها را به آنان بخشيده پروردگارشان است. رَّبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا پروردگار آسمان‌ها و زمين و آنچه بين آن‌هاست. کسي‌که آسمان‌ها و زمين را آفريده سامان داده‌ است، الرَّحْمَٰنِ خداوند مهرباني که رحمت او همه چيز را فرا گرفته و او آن‌ها را پرورش داده و بر آنان رحم نموده ودر حقّشان لطف کرده است تا اين نعمت‌ها را به دست آورند.

سپس عظمت و فرمانروايي بزرگ خداوند را در روز قيامت بيان کرد که همه مردم در آن روز ساکت هستند و سخن نمي‌گويند. لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا از عظمت خداوند نمي‌تواند سخني بگويد، مگر کسي‌که خدا به او اجازه بدهد و سخن درستي بگويد. پس هیچ‌کس نمي‌تواند سخني بگويد مگر با اين دو شرط: يکي اين که خداوند به او اجازه سخن گفتن را بدهد، دوم اين که سخن درستي بگويد. چون ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ آن روز حق است و باطل در آن راه ندارد و دروغ فايده‌اي نخواهد داشت.

يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا آن روزي است که جبرئيل علیه السلام که برترين فرشتگان است و ديگر فرشتگان همه به صف مي‌ايستند و در برابر خداوند فروتن مي‌باشند. لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَقَالَ صَوَابًا و سخن نمي‌گويند: مگر کسي‌که خداوند مهربان به او اجازه دهد و او نيز سخن راست و درست بگويد.

وقتي ترغيب نمود و بيم داد و مژده و هشدار داد و فرمود: ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ ۖ فَمَن شَاءَ اتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِ مَآبًا آن روز راستين است، پس هرکس بخواهد بازگشتگاهي نيک به‌سوی پروردگارش بجويد.

إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا به‌راستي ما شما را از عذابي نزديک بيم مي‌دهيم. چون آن عذاب نزديک است و خواهد آمد و هر آنچه که مي‌آيد نزديک است. إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا در آن روز هرکس آنچه را که براي آن روز پيش فرستاده است نظاره مي‌کند. يعني به چيزي نگاه مي‌کند که برايش اهميت دارد و به‌سويش پناه مي‌برد. پس در اين جهان بنگريد که براي جهان آخرت چه چيزي پيش مي‌فرستيد.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ [الحشر: 18]. «اي مؤمنان! از خدا پروا بداريد، و هرکس بنگرد که براي فردا چه آماده کرده است. و از خدا پروا بداريد، بي‌گمان خداوند به آنچه مي‌کنيد آگاه است». پس اگر در آن روز خير و خوبي يافت بايد خدا را ستايش کند و اگر غير از آن را يافت جز خودش کسي را ملامت نکند.

بنابراين کافران در روز قيامت از شدّت حسرت و ندامت آرزوي مرگ مي‌کنند. وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا و کافر مي‌گويد: «اي کاش من خاک مي‌بودم!» از خداوند مي‌خواهيم که ما را از کفر و همه بدي‌ها دور بدارد بي‌گمان او بخشنده بزرگوار است.

 پایان تفسیر سوره‌ نبأ