90. تفسیر سوره احقاف - مکی و 35 آیه است.
کسانیکه از حقّ روی گرداندند و با آن مخالف بودند و دعوت پیامبر را نپذیرفتند، گفتند: لَوْ كَانَ خَيْرًا مَّا سَبَقُونَا إِلَيْهِ اگر قرآن و دینِ اسلام چیز خوبی بود مومنان در رسیدن و گرویدن به آن از ما پیشی نمیگرفتند و ما از اولین کسانی بودیم که به پذیرفتن آن مبادرت میورزیدیم و در رسیدن به آن از دیگران پیشی میگرفتیم. و این فریب و آراستن دروغ است. چه دلیلی هست که بیانگر آن باشد تکذیب کنندگان در پذیرفتن حقّ از مومنان پیشی گیرند؟ آیا تکذیب کنندگان پاکیزهترند؟ یا عقلهایشان از عقلهای مومنان کاملتر است؟ یا هدایت به دست آنهاست؟ در حقیقت سخنی که میگویند برای آن است تا خود را دلجویی دهند. مانند کسی که توانایی دست یافتن به چیزی را نداشته باشد سپس به مذمت آن بپردازد.
بنابراین فرمود: وَإِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هَٰذَا إِفْكٌ قَدِيمٌ و چون خودشان به وسیلهی قرآن راهیاب نشدهاند میگویند: این دروغی دیرین است. یعنی انگیزه و سببی که آنها را وادار کرد تا چنان سخنانی بگویند این است که آنها وقتی به وسیلهی قرآن هدایت نشدند و بزرگترین بخشش و عطا را از دست دادند آن را مورد عیبجویی قرار داده و دست دادند آنرا مورد عیبجویی قرار داده و به آن طعنه زدند که این دروغ است، درحالیکه قرآن حقّ است و شکی در آن نیست و تردیدی در حقّانیت آن وجود ندارد.
وَمِن قَبْلِهِ و این قرآن با کتابهای آسمانی پیش از خود به خصوص با کامل ترین و برترینشان بعد از قرآن که تورات است مطابق و موافق میباشد، كِتَابُ مُوسَىٰ إِمَامًا وَرَحْمَةً که کتاب موسی است و بنیاسرائیل به آن اقتدا میکردند و به وسیله آن راهیاب میشدند و خیر دنیا و آخرت را بدست میآوردند. وَهَٰذَا كِتَابٌ مُّصَدِّقٌ و این قرآن کتابی است که کتابهای گذشته را تصدیق مینماید و به راست بودن آنها گواهی میدهد و از آن جا که با آنها مطابق و موافق است آنها را تصدیق مینماید.
لِّسَانًا عَرَبِيًّا و خداوند این قرآن را به زبان عربی نازل نموده است تا استفاده از آن و یادآوری آن آسان باشد. لِّيُنذِرَ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَبُشْرَىٰ لِلْمُحْسِنِينَ تا کسانی را که با کفر و فسق و گناه بر خودشان ستم کردهاند بترساند از این که اگر به ستمگری ِ خود ادامه دهند، عذاب ویرانگر به سراغشان خواهد آمد. و این کتاب برای نوید دادن به کسانی است که عبادت خداوند را به نیکویی انجام میدهند و با مردم به نیکویی رفتار میکنند و آنها را به پاداش فراوان در دنیا و آخرت مژده میدهد. و این کتاب اعمالی را که از آن برحذر میدارد بیان میکند و نیز آنچه را که به آن مژده میدهد ذکر مینماید.
این مـــرگ،