X: اهمیت تدبر در قرآن و ابعاد آن – قسمت اول
اهمیت تدبر در قرآن ابعاد وسیعی دارد، و هر بعد آن کافی است که ما را به تدبر در قرآن و تأمل در معانی آن و اثر گرفتن ار قرائتش وادار سازد؛ مهمترین این ابعاد میتواند موارد ذیل باشد:
الله کتاب خود را به اوصاف عظیمی توصیف فرموده است، از جمله: کتاب عزیز و مبارک، نور، فرقان، شفاء، هدایت و بشارت؛ الله تعالی میفرماید: هَٰذَا بَصَائِرُ مِن رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ [الأعراف: ٢٠٣] «این بینشهایی است از پروردگارتان و هدایت و رحمتی برای کسانی که ایمان آوردهاند» با این توصیفات الله دعوت به تدبر و تذکر و اعتبار میفرماید؛ سبحانه و تعالی فرموده است: كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ [ص: ٢٩] «کتابی است خجسته که بر تو نازل کردهایم تا در آیات آن تدبر کنند و صاحبان خرد پند بگیرند»، این آیه این مطلب را میرساند که این کتاب، کتابی پرخیر و برکت میباشد،
و الله سبحانه و تعالی همچنین درباره این کتاب میفرماید: قَدْ جَاءَكُم مِّنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُّبِينٌ يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ [المائدة: 16- 15] «از نزد الله نور و کتابی روشن نزد شما آمده است الله با آن کسی را که خشنودی او را بجوید به راههای نجات هدایت میکند و آنان را به توفیق خود از تاریکیها بسوی نور بیرون میبرد و آنان را به راه راست هدایت میکند»
و ذات سبحانش میفرماید: قَدْ جَاءَكُم بَصَائِرُ مِن رَّبِّكُمْ ۖ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا [الأنعام: ١٠٤] «روشنگریهایی از نزد پروردگارتان برای شما آمده است، پس هرکس [به حقیقت] بینا شود به [سود] خود اوست و هر کس نابینا بماند پس بر علیه اوست» و میفرماید: أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَىٰ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ [العنكبوت: ٥١] «آیا برای آنها کافی نیست که ما کتاب را بر تو نازل فرمودهایم [و] تو آن را برای آنها تلاوت میکنی، همانا در آن رحمت و ذکری برای گروه مؤمنان میباشد».
یکی از علمی دین در مورد برکت قرآن، برای بندهای که در مقابل پروردگار خویش ادب و اعتبار دارد، میگوید: «کسی که قرآن تلاوت میکند تا مولای بزرگوارش به او اجر دهد، منفعتی نصیب وی میشود که بالاتر از آن وجود ندارد و به برکتی دست مییابد که اجرش هم دنیوی است و هم اخروی... الله تعالی میفرماید: إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَّن تَبُورَ لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِ ۚ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ [فاطر: 30- 29] «همانا کسانی که کتاب الله را میخوانند و نماز برپا میکنند و از آنچه برای آنها روزی مهیا کردهایم بصورت سری و آشکار انفاق میکنند، امید به سودهایی دارند که هرگز کم نمیشود * تا [الله] پاداشهای آنان را به تمام [و کمال] بدهد و از فضل خود [پاداشی هم به آنان] افزون دهد. بیگمان او آمرزندهی قدرشناس است».
پیامبر صلی الله علیه وسلم اثر برکت، کثرت قوت و تاثیر آن قرآن و فرق آن را با بقیه معجزات پیامبران را اینگونه توصیف میفرماید: «به هر پیامبری معجزاتی داده شد که بوسیله آنها انسانهای ایمان میآوردند ولی [در بین آنها] فقط برای من معجزهای آمده است که وحی میباشد و الله آن را بر من وحی فرموده است، و در نتیجه امید دارم که بیشترین تبعیت کننده را [بین پیامبران] در روز قیامت داشته باشم».
پیامبر صلی الله علیه وسلم برکت قرآن را بر مؤمنی که آن را میخواند و از آن اثر میپذیرد را اینگونه بیان میفرماید: «مؤمنی که قرآن میخواند و به آن عمل میکند مانند ترنجی است که طعم آن خوب و بوی آن نیز خوب میباشد و مؤمنی که قرآن نمیخواند مانند خرمائی است که طعم آن خوب ولی بوی خوبی ندارد...». از برکات دیگر آن هدایت میباشد همانگونه که الله تعالی میفرماید: إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ [الإسراء: ٩] «همانا این قرآن به قویترین شکل هدایت میکند».
«أقوم»: دلالت بر گرامیترین و گرانمایهترین و اصلاح شدهترین است و کمال استقامت و عظمت و پابرجا بودن و اصلاح را برای امور را میرساند.
یکی از بزرگان فروده است که: حامل قرآن باید معتقد باشد که اگر اهلیت حفظ قرآن را داشته باشد و دنیا را نزد خودش خوار و حقیر شمارد و در شکر گذاری و سپاس الله کوشاتر باشد، الله نعمتهای زیادی به او ارزانی میدارد.
ادامه موضوع در قسمت بعدی . . .
این مـــرگ،