31. تفسیر سوره انفال - مدنی و 75 آيه است.
خداوند متعال بندگان مؤمنش را به داشتن شجاعت و جسارت ايماني و قوت در برپا داشتن فرمان او، و تلاش براي جلب اسباب تقويت دلها و بدنها فرمان دادهاست، و آنان را از فرار کردن به هنگام رويارويي با دشمن نهي کرده و ميفرمايد: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفًا اي کساني که ايمان آورده ايد! زماني که در جبهه جنگ با انبوه مردان جنگي روبرو شديد، فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ پس به آنان پشت نکنيد، بلکه در پيکار با آنها ثابت قدم باشيد، و در برابر سختيهاي اين کار شکيبايي ورزيد، زيرا اين امر باعث نصرت و پيروزي در دين خدا و قوت قلبهاي مؤمنان و ترس و وحشت کافران ميشود.
وَمَن يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ و هرکس در آن روز به آنان پشت نمايد ـ مگر به منظور تغيير تاکتيک جنگي يا پيوستن به دستهاي ديگر از همرزمانش ـ به خشم خدا گرفتار ميشود، و جايگاه او جهنم است، و چه بد سرنوشتي است جهنم! اين دلالت مينمايد که فرار کردن در مقابل دشمن ـ به هنگام روبرو شدن و يورش بردن ـ بدون عذر يکي از گناهان کبيره است.
احاديث صحيحي نيز در اين مورد وارد شده است. در اينجا براي چنين اشخاصي به صراحت تهديد شديدي بيان شده است. و مفهوم آيه اين است کسي که به قصد جنگ اين سو و آن سو برود تا بهتر بتواند بجنگد و بيشتر به دشمن ضربه بزند اشکالي ندارد، چون او به قصد فرار به دشمن پشت نکرده است، بلکه به خاطر اين به دشمن پشت نموده تا بر آن پيروز بگردد، و يا از جايي ديگر يورش ببرد و دشمن را غافلگير کند. و يا اينکه بخواهد او را فريب دهد، ديگر تاکتيکهايي که جنگجويان از آن استفاده ميکنند. نيز پشت کردن به دشمن به منظور پيوستن به دستهاي ديگر از همرزمان و ياري کردن آنان جايز است.
اگر آن دسته در لشکر وي بود پس روشن است، و اگر دستهاي که او ميخواهد به آن بپيوندد درغير از محل معرکه بود، مانند اينکه مسلمين در برابر کافران شکست بخورند، و به شهري از شهرهاي مسلمين پناه ببرند، و يا به سپاهي ديگر از سپاه مسلمانان پناه ببرند، روايات و آثاري از صحابه وارد شده است که دلالت مينمايد اين کار جايز است. شايد اين موضوع مقيد گردد به وسيلهی اينکه مسلمين گمان برند عقب نشيني و شکست براي آنان بهتر است، و باعث ميشود آنان باقي بمانند و کشته نشوند. اما اگر گمان برند که چنانچه در برابر کافران مقاومت نمايند پيروز ميشوند، پس در اين حالت فرار کردن جايز نيست، چون از چنين فراري نهي شده است. و اين آيه مطلق است و در آخر سوره مقيد بودن آن به وسيلهی عدد بيان خواهد شد.
این مـــرگ،