وقتي خداوند آفرينش انسان را بيان كرد، جايگاه وي و فراواني نعمت‌هايي را كه به او ارزاني داشته است بيان داشت و فرمود: وَلَقَدْ خَلَقْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرَائِقَ و بر فرازتان هفت آسمان قرار داديم. هفت آسمان كه هر يك برفراز ديگري است، و آسمان با ستارگان و خورشيد و ماه آراسته شده، و منافع و مصالح زيادي براي بندگان در آن نهفته است.

وَمَا كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غَافِلِينَ و ما از آفرينش غافل نبوده‌ايم، پس همانطور كه همه پديده‌ها را آفريده‌ايم، علم و آگاهي ما نيز همه آنچه ر كه آفريده‌ايم احاطه نموده است. پس ما از هيچ مخلوقي غافل نيستيم و آن‌را فراموش نخواهمي كرد، و مخلوقي را نمي‌آفرينيم كه آن را ضايع كرده و به فراموشي بسپاريم. و از آسمان غافل نيستيم كه بر زمين بيافتند و ذره‌اي را در تاريكيها و ميان امواج درياها و در گوشه‌هاي فلاتها فراموش نمي‌كنيم. و هيچ جنبده‌اي نيست مگر اينكه روزي او به عهدة خدا مي‌باشد، و محل زيست و محل دفن آن را مي‌داند.

در بسياري از جاها خداوند از آفرينش و آگاهي و علم خويش يكجا سخن گفته است. مانند اينكه مي‌فرمايد: أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ [الملک: 14] «آيا كسي كه آفريده است، نمي‌داند، حال آنكه او باريك بين و آگاه است؟!».

بَلَىٰ وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ [یس: 81]. «آري! و او آفريننده آگاه است»، چون آفرينش مخلوقات از بزرگترين دلايل عقلي است كه بر علم و آگاهي آفريننده و فرزانگي او دلالت مي‌نمايد.

وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً و از آسمان آبي را به اندازه فرو فرستاديم كه روزي شما و چهارپايانتان در آن است. آن را به اندازه فرو مي‌فرستد كه شما را كفايت كند، پس آن را چنان كم نازل نمي‌كند كه ساكنان زمين تلف شوند، و بر اثر كبمود آن درختان و گياهان پژمرده گردند، بلكه به مقدار نياز آن را فرو مي‌فرستد. سپس آن را بند مي‌آرد، زيرا اگر هميشه ببارد زيان‌آور خواهد بود.

 فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ و آن را در زمين ماندگار نموديم. يعني آب را بر زمين فرو فرستاديم، پس آب در آن جاي گرفت و ماندگار شد، و به قدرت خداوند گياهان همگون از زمين بيرون مي‌آيند. و نيز آن را در بطن زمين آماده شرب و بهره‌برداري مي‌كند، آب چنان به قعر زمين فرو نمي‌رود كه قابل دسترسي نبوده و رسيدن به آن ممكن نباشد.

وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابٍ بِهِ لَقَادِرُونَ و بي‌گمان ما بر از ميان بردنش تواناييم، به اين صورت كه آن را از آسمان فرو نفرستيم، يا آن را فرو بفرستيم اما آب به عمق زمين فرو رود، به گونه‌اي كه دسترسي به آن ممكن نباشد، يا هدف از آن محقق نشود. و در اينجا خداوند بندگانش را آگاه نمود و تذكر مي‌دهد كه سپاس او را در نعمتش به جاي آورند و فقدان آب را تصور كنند كه در آن حالت چه زياني متوجه انسانها مي‌شود! مانند اينكه خداوند متعال فرموده است: قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَن يَأْتِيكُم بِمَاءٍ مَّعِينٍ [المک: 30]. «بگو: به من خبر دهيد، اگر آبتان فرو نشيند چه كسي برايتان آبي روان مي‌آورد؟».

فَأَنشَأْنَا لَكُم بِهِ جَنَّاتٍ مِّن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ و به وسيله اين آب باغهايي از انگور و خرما آفريده‌ايم و پديد آورده‌ايم. خداوند متعال اين دو نوع درخت را به طور ويژه بيان كرد، با اينكه به وسيله آب درختاني ديگر نيز پديد مي‌آيند، اما درخت خرما و انگور داراي فضيلت و منافعي هستند كه از ديگر درختان بالاترند، بنابراين به صورت عام نيز فرمود: لَّكُمْ فِيهَا براي شما در اين باغها، فَوَاكِهُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ ميوه‌هاي زيادي هست، و از آن مي‌خوريد، ميوه‌هايي از قبيل انجير و ليمو و انار و سيب و غيره.

وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِن طُورِ سَيْنَاءَ و درختي كه در كوه طور سينا مي‌رويد، و آن درخت زيتون است. و به صورت ويژه بيان شده است، چون در جاي خاصي در سرزمين شام مي‌رويد، و منافعي دارد كه برخي از آن در فرموده الهي بيان شده است: تَنبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِّلْآكِلِينَ داراي روغن است، كه بيشتر براي روشن كردن چراغها از آن استفاده مي‌شود، و نان خورشي براي خورندگان است و نيز منافعي ديگر دارد.