دوزخ ‌سرایی است كه الله متعال آن را برای کافران آماده كرده است؛ یعنی کسانی كه از شریعت او روگردان شدند و پیامبرانش را انکار کردند. دوزخ عذابی است از جانب الله متعال كه دشمنانش را در آن عذاب می‌دهد و زندانی است كه مجرمان را در آن حبس می‌كند. در واقع ورود به دوزخ، رسوایی و زیانی بزرگ است؛ بطوریکه که رسوایی و زیانی بزرگ‌تر از آن وجود ندارد.

رَبَّنَا إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ [آل‌عمران:192] «‏پروردگارا! بی‌گمان تو هر كس را به آتش اندازی، خوار و زبونش می‌کنی و ستمكاران یاورانی ندارند‏»‏.

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَن يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ۚ ذَٰلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ [توبه:63] ‏«‏‏آیا نمی‌دانستند كه هركس با الله و فرستاده‌اش دشمنی كند، سزای او آتش دوزخ است و جاودانه در آن می‌ماند؟ این رسوایی و خواری بزرگی است‏»‏.

إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ [زمر:15] «‏‏زیانكاران واقعی كسانی هستند كه به خود و وابستگان خود در روز رستاخیز زیان رساندند. هان ! زیان آشكار همین است‏»‏.

آری، دوزخ چنین است كه بیان گردید و چگونه چنین نباشد؟ حال آن‌كه در آن عذاب، سختی‌ها و غم و اندوهی است كه قلم و زبان از بیان آن ناتوانند؛ علاوه بر این، دوزخ همیشگی است و دوزخیان برای همیشه در آن می‌مانند. این‌جاست كه الله متعال در سرزنش جایگاه دوزخیان فرموده‌ است: إِنَّهَا سَاءَتْ مُسْتَقَرًّا وَمُقَامًا [فرقان:66] «‏بی‌گمان دوزخ بدترین جایگاه است‏»‏.

وَإِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمِهَادُ [ص:56–55] ‏«‏و امّا سركشان بدترین پناهگاه را دارند و آن دوزخ است كه در آن می‌افتند و چه جایگاه بدی است‏»‏.

ادامه در قسمت بعدی . . .