دانشمندان مطلب فوق را به گونه زیر تفسیر و شرح نموده‌اند:

تابش نور بر روی شبکیه به واسطه مایعات عصبی از میان تارهای عصب بینایی به غدّه هیپوفیز (ملکه غده‌ها) انتقال می‌یابند، و غده هیپوفیز نیز تکامل و انطباق‌سازی میان اعمال دستگاه‌های داخلی (بدن) را تأمین می‌نماید، و تأمین نیروی عمومی بدن هم به عهده غده تیروئید می‌باشد. و در غده تیروئید غذا به انرژی تبدیل می‌گردد، و غذا در روز به انرژی با توان بالایی تبدیل می‌شود، و در شب به انرژی با توان پایینی تبدیل می‌گردد، و غده تیروئید با غده هیپوفیز با زمان متأثر می‌شوند، بلکه دارای ساعت و زمان‌سنجی می‌باشند که پیاپی آمدن شب و روز را محاسبه می‌نمایند.

و ضربان قلب در روز از ده تا بیست ضربان در شب افزایش می‌یابد، و ادرار در روز نسبت به شب دو الی چهار برابر می‌گردد، از خلال ثبت فعالیت که برای مغز با دستگاه انجام گرفت معلوم گردید، که فعالیت آن در روز افزایش یافته و در شب هم کاسته می‌گردد، میزان چسبندگی خون در روز نسبت به شب کاهش می‌یابد، و تعداد گلبول‌های سفید خون – همچون اسلحه دفاعی – در روز افزایش می‌گردد، چه چیزی جسم را با خبر و آگاه می‌نماید که هنگام روز است؟

و شما به وسیله عقل پی خواهید برد، - که این سلول‌ها که میان روز و شب عملکردشان تغییر می‌کند، و یا میانگین کارآیی آنها میان روز و شب بالا و پایین می‌آید – چه کسی آنها را از زمان باخبر می‌سازد؟ و این همان چیزی است که در اصطلاح دانشمندان بر آن «ساعت بیولوژی» نام نهاده‌اند، پس ساعت بیولوژی، مجموعه سلول‌هایی در کنار غده هیپوفیز می‌باشند که نور آفتاب را که، در روز بر شبکه چشم می‌تابد، احساس و درک می‌نمایند، لذا هرگاه انسان در تاریکی مداوم زندگی کند، بیولوژی زندگی وی مختل می‌گردد، زیرا ساعت بیولوژی – به علت عدم وصول نور آفتاب به شبکیه چشم – از کار می‌افتد.

 واضح‌ترین مطلب در جسم انسان اینکه مقدار هورمون‌های خون از نور به تاریکی تغییر می‌یابند، تعداد هورمون‌ها در شب با هورمون‌های موجود در خون در روز تفاوت می‌یابد، زیرا خداوند روز را برای فعالیت، و شب را جهت آسایش قرار داده است، در شب هورمون رشد و هورمون‌های بارورسازی افزایش می‌یابند، و مصرف قند نسبت به روز سی درصد کاهش می‌یابد، و لذا فعالیت دستگاه تنفسی نیز در شب نسبت به روز سی درصد کمتر می‌گردد. و این بیانگر برخی از جلوه‌های مفاهیم آیه ‚لقد خلقنا الانسن فی أحسن تقویم ƒمی‌باشد، و این دگرگونی میزان شادابی و نشاط حالات جسم را – که در روز افزایش یافته و در شب کاهش می‌یابد – محدود و معین می‌سازد، به عنوان مثال دمای جسم انسانی در طول شب به پایین‌ترین درجه خود می‌رسد، و در ساعت شش صبح تا آخرین درجه به بالا رفتن آغاز می‌نماید، و نبض قلب و فشار شریانی از شب تا روز نیز تفاوت می‌یابد.

اما توان تراوش معده و توان آن بر هضم غذا در طول شب کم می‌گردد. دانشمندان گفته‌اند: در هنگام بیداری ماده‌ای در خون متراکم می‌گردد، که به سرعت نبض و بالا رفتن فشارخون منجر می‌گردد، و به نشاط و توان جسم می‌انجامد. به همین سبب بسیاری از مردم دو نوبت – ساعت نه تا دوازده ظهر و از چهار تا شش ظهر – از روز را برای کار انتخاب می‌کنند، و این ساعات اوج توان و انرژی است، توان حواس پنجگانه هم افزایش می‌یابد، لذا توصیه می‌شود در این دو زمان اوج قدرت و توان به تلاش و فعالیت بپردازید و در اوقات کاهش توان و انرژی بیشتر به استراحت بپردازند.

ساعت بیولوژی، دستگاه‌ها، اندام‌ها، بافت‌ها، سلول‌ها و غده‌ها را مطلع و باخبر می‌سازد که هنگام روز است، پس چنین و چنان کنید، و از انجام اعمال این چنانی خودداری کنید، و این سلول‌ها که همان ساعت بیولوژی است، اندام‌ها، دستگاه‌ها، بافت‌ها، غده‌ها و سلول‌ها را مطلع می‌سازد که وقت شب فرا رسیده، پس چنین و چنان کنید، و آنچه را که در روز انجام می‌دهیم نمی‌توانیم در شب آن را انجام دهیم.

عده‌ای از دانشمندان می‌گویند : فردی که شب و روز پیاپی کار می‌کند، ساعت بیولوژی در جسم وی مختل می‌گردد. و دانشمندان در کسانی که به انجام کار می‌پردازند، یک نوع بیماری کشف نموده‌اند، که آنانی که به سرعت از شهری به شهر دیگر انتقال می‌یابند، ساعت بیولوژی آنان دچار اختلال می‌گردد و این دستگاه از دقیق‌ترین آفریده‌های خداوند است، و خداوند می‌فرماید: صُنْعَ اللهِ الَّذیِ اتْقَنَ کُلَّ شَیءٍƒ (نمل: 88)

شما دارای ساعتی می‌باشید که هورمون‌ها، نبض، فشار، دما، توانایی بر هضم، را انتظام می‌بخشد و این ساعت بدون ارتباط با نیروی تشخیص انسان واقع شدن هرگاه فرد در هنگام روز و شب را در می‌یابد، و این مخلوق خداوند است که او هر چیزی را کمال بخشیده است. و جهت تأمل در آفریده‌های خود می‌فرماید: ‚و فی الأرض آیات للموقنین* وَ فی انفسکم افلا تبصرون (ذاریات: ۲۱-۲۰) «و در زمین برای اهل یقین و در خود شما نیز نشانه‌های بر حقانیت خداوند وجود آیا نمی‌بینید».

ادامه موضوع در قسمت بعدی