ترجمه و تفسیر سوره مؤمنون - مکی و 118 آیه است.
در اینجا خداوند پیامبرانش را فرمان میدهد. تا از پاكیزهها بخورند، و آن روزی پاكیزه و حلال میباشد. و آنها را دستور میدهد تا با انجام كارهای شایسته كه قلب و جسم با انجام آن سامان مییابد و دنیا و آخرت آدمی نیكو میشود، شكر و سپاس خداوند را به جای آورند. و آنها را خبر میدهد كه خداوند به آنچه انجام میدهند آگاه است، پس هر كاری كه بكنند به درستی كه خداوند آن را میداند و به طور كامل و به بهترین صورت پاداش مییابند.
و این دلالت مینماید كه پیامبران همه بر حلال بودن خوراكیهای پاكیزه، و بر حرام بودن پلیدیها و خوردنیهای ناپاك اتفاق دارند، و آنها بر انجام هر عمل صالحی اتفاق دارند گرچه برخی از چیزهایی كه به انجام آن امر شدهاند متفاوت است، و حكم شریعتها در مورد آن مختلف است، اما همه عمل صالح هستند ولی تفاوت شرایط زمانی، و مكانی، این اختلاف جزئی را پیش آورده است.
بنابراین كارهای شایستهای كه در همه زمانها شایسته و صالحاند همه پیامبران و همه شریعتها بر آن متفق میباشند، مانند دستور به یگانه دانستن خداوند، و انجام عبادت فقط برای خداوند و محبت خدا و ترس از او، و امید داشتن به او، و نیكوكاری و راستگویی و وفای به عهد وبرقرار داشتن پیوند خویشاوندی، و نیكی كردن با پدر و مادر، و نیكی كردن با ضعیفان و بینوایان و یتیمان و مهربانی و نیكوكاری با مردم و امثال آن، بنابراین اهل علم و كتابهای گذشته و اهل عقل، از آنچه محمد به آن دستور میداد و از آنچه نهی میكرد بر نبوت و پیامبری او استدلال میكردند، چنانكه «هرقل» پادشاه روم و دیگران چنین كردند. پس رسول خدا به آنچه پیامبران گذشته به آن دستور دادند فرمان داد، و از آنچه پیامبران پیشین نهی كردند نهی نمود. و این دلالت مینماید كه او پیامبر است. به خلاف كسیكه ادعای دروغین دارد، چنین كسی به بدی و شر دستور میدهد و از خوبی باز میدارد.
بنابراین، خداوند به پیامبران فرمود: وَإِنَّ هَٰذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً ای پیامبر! جماعت و گروه شما ملت واحدی است که دین واحدی دارند و پروردگارشان یکی است. فَاتَّقُونِ پس با بجا آوردن فرمانهای من و پرهیز از آنچه از آن نهی نمودهام از من بهراسید. و خداوند مؤمنان را به آنچه كه پیامبران بدان دستور داده است دستور میدهد، چون مؤمنان به آنان اقتدا میكنند و به دنبال آنها حركت مینمایند. پس فرمود: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ [البقرة: 172]. «ای مومنان! از روزیهای پاكیزهای كه به شما دادهایم، بخورید، و شكر خداوند را به جای آورید، اگر شما تنها او را میپرستید».
پس بر همه كسانی كه خود را به پیامبر منسوب مینمایند لازم است این فرمان را به جای آورند، و به آن عمل نمایند، اما ستمگران منكر جز سركشی چیزی را نمیپذیرند. بنابراین فرمود: فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُم بَيْنَهُمْ زُبُرًا ۖ كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ و كسانی كه خود را به پیروی از پیامبر منسوب میكردند كار و بار دین خود را به پراكندگی كشاندند. و هر گروهی به راهی رفتند، و هر گروهی به دانش و دینی كه داشتند شادمان شده و گمان بردند كه آنها برحقاند، و دیگران بر باطل، حال اینكه كسی از آنها برحق است كه بر راه پیامبران باشد. یعنی روزی حلال بخورد و عمل صالح انجام دهد، و غیر از اینها بر باطلاند.
فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ پس آنانرا بگذار تا مدت زمانی در بحبوحه جهالت و ادعاهای باطلشان بمانند. حَتَّىٰ حِينٍ تا زمانی كه عذاب بر آنها فرود بیاید، زیرا پند و موعظه و ترساندن در مورد آنان مفید واقع نمیشود، و چگونه این چیزها در مورد كسی مفید واقع میشود كه گما میبرد بر حق است و در این خیال است كه دیگران را نیز به آنچه خودش بر آن است فرا بخواند؟
أَيَحْسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِ مِن مَّالٍ وَبَنِينَ نُسَارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْرَاتِ آیا گمان میبرند اموال و فرزندان فراوانی كه به آنها دادهایم دلیلی بر آن است كه آنان اهل خیر و سعادت و خوشبختی هستند، و خوبی دنیا و آخرت از آن آنهاست؟ آنها چنین فكر میكنند اما در حقیقت چنین نیست. بَل لَّا يَشْعُرُونَ بلكه نمیدانند كه ما آنان را مهلت میدهیم و كمكشان میكنیم تا بیشتر گناه كنند و عذابشان در آخرت كامل و فراوان شود، و تا به آنچه داده شدهاند شادمان شوند و دیگران به آن رشك برند. حَتَّىٰ إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُم بَغْتَةً [الأنعام: 44]. «پس زمانی كه به آنچه داده شدهاند شاد شدند ناگاه آنان را به عذاب گرفتار میكنیم».
این مـــرگ،