وَقَالَ الشَّيْطَانُ و شیطان که به مسبب هر شر و بدی است که در دنیا اتفاق افتاده یا می‌افتد، اهل جهنم را خطاب می‌کند و از آنها بیزاری می‌جوید، لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ هنگامی که کار به پایان رسید و اهل بهشت وارد بهشت می‌شوند و اهل جهنم وارد جهنم می‌روند، می‌گویند: إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ خداوند از طریق پیامبرانش به شما وعدۀ راستین داد اما شما از او پیروی نکردید و اگر از او اطاعت می‌کردید به کامیابی بزرگی دست می‌یافتید، وَوَعَدتُّكُمْ و من به شما وعدۀ خیر و نیکی دادم، فَأَخْلَفْتُكُمْ ولی با شما خلاف وعده نمودم. یعنی آرزوهای پوچ و باطلی که در دل شما ایجاد کردم به دست نیامد و هرگز تحقق نیافت.

وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُم مِّن سُلْطَانٍ و من هیچ دلیلی نداشتم که سخنم را تأیید نمایم، إِلَّا أَن دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي جز اینکه شما را دعوت نمودم و شما هم دعوت مرا پذیرفتید. یعنی شما را به‌سوی خودم فراخواندم و آن را برایتان زیبا جلوه دادم و شما از روی هوای نفس و پیروی از شهوتهایتان فراخوان مرا پذیرفتید. فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنفُسَكُم پس مرا سرزنش مکنید بلکه خویشتن را سرزنش نمایید، زیرا سبب گمراهیتان و موجب عقاب و عذاب خودتان بودید. مَّا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ در این عذابی که شما در آن هستید من نمی‌توانم به فریادتان برسم، مَّا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ و شما نیز نمی توانید به فریاد من برسید. و هریک از ما بهره ای از عذاب داریم.

إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِن قَبْلُ از این مرا شریک خدا قرار می‌دادید تبری می‌جویم، چرا که من شریک خدا نیستم و اطاعت من واجب نیست. إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بی‌گمان آنان که با پیروی از شیطان بر خویشتن ستم کرده‌اند عذاب دردناکی دارند، و در آن جاودانه می‌مانند. وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ [فاطر: ۱۴] «و هیچ‌کس تو را مانند خداوند آگاه خبر نمی‌دهد».

و بدان که خداوند در این آیه بیان داشته است که شیطان سلطه‌ای بر انسان ندارد. و در آیه‌ای دیگر فرموده است: إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَالَّذِينَ هُم بِهِ مُشْرِكُونَ [النحل: 100]. «همانا سلطۀ شیطان بر کسانی است که او را دوست می‌دارند، و بر کسانی است که او را دوست می‌دارند، و بر کسانی است که برای خدا شریک می‌گیرند». سلطه‌ای که خداود آن را نفی می‌کند سلطۀ حجت و دلیل است، پس شیطان برای توجیه آنچه که مردم را به‌سوی آن دعوت می‌کند اصلاٌ دلیلی ندارد، بلکه شبهات و گناهان را برای انسان می‌آراید، به گونه‌ای که بر ارتکاب گناه جرات می‌نمایند.

اما جایی که می‌فرماید: شیطان بر دوستان خود و مشرکین سلطه دارد، شیطان بر دوستان خود و مشرکین سلطه دارد، منظور این است که دوستانش را فریب می‌دهد تا مرتکب گناه شوند و آنها را به‌سوی گناهان می‌کشاند و آنها از راه دوستی با شیطان و پیوستن به حزب و گروهش، وی را بر خود مسلط می‌نمایند، بنابراین شیطان بر مؤمنان و کسانی که بر پروردگارشان توکل می‌نمایند تسلطی ندارد.