62. ترجمه و تفسیر سوره حج - مکی و 78 آیه است.
خداوند عظمت بیتالحرام و شكوه سازنده آن را كه ابراهیم خلیلالرحمان است بیان میدارد. پس فرمود: وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ و آنگاه كه محل و جایگاه خانه كعبه را برای ابراهیم معین ساختیم، و او را به آن جا ساكن نمودیم، و خداوند به ابراهیم فرمان داد تا خانة كعبه را بسازد، پس ابراهیم آن را بر اساس پرهیزگاری و طاعت خداوند بنا نهاد، و او و فرزندش اسماعیل آن را ساختند، و خداوند به ابراهیم دستور داد تا چیزی را شریك او نسازد به این صورت كه اعمالش را خالصانه برای خدا انجام دهد، و خانه كعبه را بر نام خداوند بنا نماید.
وَطَهِّرْ بَيْتِيَ و خانهام را از شرك و گناهان، و از آلودگیها، پاكیزه بدار. و خداوند خانه را به خودش نسبت داد، و این به خاطر شرافت و فضیلتی است كه خانه كعبه دارد، و تا بیشتر محبت كعبه در دلها جای بگیرد، و از هر طرف مردم به آن دلبسته شوند. و تا بیشتر به پاكیزه داشتن آن اهتمام ورزند، زیرا كعبه خانه خداوند است برای طواف كنندگان و افرادی كه در كنار آن مشغول عبادت هستند و اعتكاف میكنند و به انجام عباداتی از قبیل ذكر و خواندن قران و آموختن علم به یاد دادن آن به دیگران میپردازند، و دیگر انواع عبادتها را انجام میدهند.
وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ و نمازگزاران یعنی خانةه كعبه را برای این افراد با ارزش و برتر كه هدفشان اطاعت پروردگار و نزدیكی جستن به خدا در كنار خانهاش میباشد پاكیزه بدار، زیرا این افراد شایسته هستند و باید مورد بزرگذاشت قرار بگیرند. و یكی از مصادیق تكریم آنها این است كه خانه كعبه باید برای آنان پاكیزه داشته شود. و پاكسازی كعبه از صداهای بیهوده و بلند كه نماز و طواف مردم را مشوش مینماید از جمله پاك كردن و پاكیزه داشتن آن به حساب میآید. طواف را بر اعتكاف و نماز مقدم كرد، چون طواف فقط ویژه خانه كعبه است، سپس اعتكاف را بیان نمود، چون در هر مسجدی میتوان آن را انجام داد.
وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ و به مردم اعالم كن كه به حج بیایند و آنها را به حج فرابخوان و فرض بویدن و فضیلت حج فرابخوان و فرض بودن و فضیلت حج را به همة آنان، و به دور و نزدیكشان خبر بده. و هرگاه آنها را به حج و عمره فرا بخوانی از بس كه علاقه دارند با پای پیاده میآیند، وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٍ و سوار بر شتران باریك اندام ( در اینجا مراد شتری است که بر اثر کار کردن با آن لاغر شده است نه شتری که ذاتا لاغر می باشد. ) راههای دور و دراز و بیابانها را طی میكنند تا به بهترین مكان و جایگاه برسند، يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ و از هر سرزمین و راه دوری به قصد حج رهسپار میشوند.
و ابراهیم خلیل علیه السلام چنین كرد و بعد از او فرزندش محمد صلی الله علیه وسلم نیز چنین نمود، پس هر دو مردم را به حج خانه كعبه فرا خواندند و این ندا را تكرار كردند، و آنچه خداوند به او وعده داده بود محقق شدد و مردم پیاده و سوار از شرق و غرب دنیا بهسوی او آمدند. سپس فواید زیارت بیتالله الحرام را بیان نمودند و بر زیارت آن تشویق كرد و فرمود: لِّيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ تا به سبب حضور در بیتالله منافع معنوی و دینیاش را از قبیل عبادتهای با فضیلت كه جز در بیتالله انجام نمیشود به دست بیاورند، و نیز از سود و منافع دنیوی از قبیل به دست آوردن سودهای مادی بهرهمند شوند.
و همه اینها امور مشخص و معلومی هستند و هر كس (به حج مشرف شده باشد آنها را) میداند. وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ و این نیز از منافع دینی و دنیوی است. یعنی تا هنگام سربریدن و ذبح قربانیها نام خدا را ببرند، تا سپاس او را به خاطر آنچه روزی و نصیب آنها نموده و برایشان فراهم كرده است به جای آورند. و وقتی كه قربانیها را سر بریدند، فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ از آن بخورید و نیز به بینوایان مستمند بخورانید.
ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ سپس اعمالشان را به پااین برسانند و چركها و آلودگیهایی را كه در حالت احرام و به آن آلوده شدهاند از خود برطرف سازند، وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ و نذرهایی ا زقبیل حج و عمره و قربانی را كه بر خود واجب كردهاند، انجام دهند و به آن وفا نمایند. وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ و خانه قدیمی (كعبه) را كه به طور مطلق از همه مساجد برتر است طواف نمایند، خانهای كه از چیره شدن ستمگران بر آن در امان است. در اینجا فرمان داده شده تا به طور عموم همه مناسك انجام شود، و به طور ویژه به طواف دستور داده شده است، چون طواف فضیلت فراوانی دارد، چرا كه (در سفر حج) طواف مطلوب و مقصود است و دیگر چیزها وسیلهای برای نیل به این فضیلت میباشند. و شاید دستور به طواف فایدهای دیگر داشته باشد و آن این است كه طواف در هر وقت جایز است، چه طواف در اثنای حج یا عمره باشد، چه بدون حج یا عمره این امر در هر حالتی جایز است.
این مـــرگ،