66. ترجمه و تفسیر سوره نور - مدنی و 64 آیه است.
خداوند باری تعالی بندگان مؤمن خویش را راهنمایی مینماید تا بدون اجازه وارد خانههای دیگران نشوند، چون بدون اجازه وارد شدن به خانة دیگران دارای چند فساد و تباهی است. از آن جمله یكی این است كه پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده است: اجازه گرفتن به خاطر فرو نگاهداشتن چشم قرار داده شده است. پس به سبب اخلال در اجازه گرفتن توجهی به آن عورتهای داخل خانهها هویدا میگردد، زیرا خانه پرده و لباس انسان است، مانند لباسی كه عورت انسان را میپوشاند.
و دیگر اینكه بدون اجازه وارد شدن باعث میشود تا افرادی كه در داخل خانهها هستند به فردی كه وارد میشود مشكوك شوند و او را به كار بد از قبیل دزدی و غیره متهم كنند، زیرا وارد شدن پنهانی بر شر و بدی دلالت مینماید و خداوند مؤمنان را از داخل شدن به خانة دیگران منع كرده است، مگر اینكه اجازه بگیرند. حَتَّىٰ تَسْتَأْنِسُوا تا اجازه بگیرید. «استئذان» را «استئاس» نامید، چون با اجازه گرفتن انس و الفت حاصل میشود، و در صورت عدم اجازه گرفتن وحشت به وجود میآید.
وَتُسَلِّمُوا عَلَىٰ أَهْلِهَا و بر اهل آن سلام كنید. و كیفیت آن همان است كه در حدیث آمده است: «السلام علیكم، آیا وارد شوم؟ ذَٰلِكُمْ این اجازه گرفتن خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ برای شما بهتر است، شاید یادآور شوید. چون اجازه گرفتن منافع و مصالح زیادی را در بر دارد و یكی از فضایل اخلاقی واجب میباشد. پس اگر صاحب خانه اجازه داد، اجازه گیرنده میتواند وارد شود.
فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِيهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّىٰ يُؤْذَنَ لَكُمْ ۖ وَإِن قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا و اگر در خانهها كسی را نیافتید پس وارد آنجا نشوید، تا به شما اجازه داده شود، و اگر به شما اجازه داده نشد، و گفتند: «برگردید» پس برگردید. یعنی از برگشتن امتناع نورزید، و خشمگین نشوید، چون صاحب خانه شما را از رسیدن به حق واجبتان منع نكرده است، بلكه صاحب خانه احسان مینماید، و اگر بخواهد اجازه میدهد، و اگر هم نخواهد اجازه نمیدهد پس در صورت عدم اجازه نباید حالت نفرت و تكبر به شما دست بدهد.
فَارْجِعُوا ۖ هُوَ أَزْكَىٰ لَكُمْ این كار، یعنی برگشتن، بیشتر مایه پاك شدن شما از بدیها و رشدتان به وسیله نیكیها میگردد. وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ و خداوند به آنچه میكنید آگاه است، پس هر فردی را طبق عملش- كم باشد یا زیاد، خوب باشد یا بد- سزا و جزا میدهد. این حكم در مورد خانههای مسكونی است، خواه انسان در آنجا اثاثیه و كالایی داشته باشد یا نه، و نیز در مورد خانههایی است كه مسكونی نیستند و انسان در آنجا كالایی ندارد.
و اما خانههای غیرمسكونی كه كسی در آن نیست و كالای انسان در آن قرار دارد و آدمی نیازمند آن است كه وارد آن شود، و كسی در آن نیست كه بتوان از او اجازه گرفت، مانند خانهی اجارهای و غیره در چنین جاهایی لَّيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ بر شما گناهی نیست كه بدون اجازه وارد آن شوید. این دلالت مینماید كه وارد شدن بدون اجازه در دیگر خانهها كه پیشتر ذكرشان به میان آمد حرام و گناه میباشد.
أَن تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ مَسْكُونَةٍ فِيهَا مَتَاعٌ لَّكُمْ و این از احتراز واستثناهای شگفتانگیز قرآن میباشد، چون وقتی فرمود: لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ بدون اجازه وارد خانههای دیگران نشوید، عام است و شامل هر خانهای میشود كه به خود انسان متعلق نباشد، و خداوند خانهای را كه مال او نیست اما كالایش در آن قرار دارد و در آن كسی ساكن نیست استثنا كرد، و فرمود: بدون اجازه وارد شدن به چنین خانههایی گناه نیست.
وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَكْتُمُونَ و خداوند میداند آنچه را كه آشكارا میكنید و آنچه را كه پنهان میدارید. یعنی خداوند احوال آشكار و پنهان، و منافع شما را میداند. بنابراین آن دسته از احكام شرعی را كه به آن نیاز دارید برایتان بیان كرد.
این مـــرگ،