84. تفسیر سوره غافر - مکی و 85 آیه است.
خداوند متعال به پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم میفرماید: وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ و آنانرا از روز قیامت که نزدیک شده و زمان فرا رسیدن وحشتها و زلزلهها و آشفتگیهای آن نزدیک شده است، بترسان، إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ یعنی دلهایشان از جا کنده شده و جای آن خالی مانده است و ـ دلهایشان ـ از ترس و اندوه به حنجرهها میرسد و چشمهایشان خیره شده است.
لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَقَالَ صَوَابًا [النبأ: 38]. «سخن نمیگویند، مگر کسیکه خداوند به او اجازه بدهد و او نیز سخن راست و درست بگوید». در برابر آن ترس شدید و اضطرابهای هولناکی که در دلهایشان است خاموش و ساکت هستند. مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ ستمگران در آن روز هیچ دوست و یاری ندارند، وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ و نه شفاعت کنندهای دارند که سخنش را بپذیرند. چون شفاعت کنندگان در مورد کسی که با شرک ورزیدن بر خود ستم کرده باشد شفاعت نمیکنند، و به فرض اگر شفاعت نمایند خداوند از این شفاعت راضی نمیشود، پس آنرا قبول نمیکنند.
يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ خداوند خیانت چشمها را میداند. منظور از خیانت چشمها آن نگاه دزدانهای است که آدمی آن را از رفیق و همنشینش پنهان میدارد. وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ و آنچه را که بنده برای کسی بیان نکرده است خداوند آن امر پنهان را نیز میداند. پس چیزهای آشکار را به طریق اولی میداند. وَاللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ و خداوند به حق داوری مینماید، چون گفته او حق است و حکم شرعی و جزایی او حق است. و دانش او همه چیز را احاطه نموده و ثبت کرده است و او از ستمگری و نقص و سایر عیبها پاک و منزّه است. و اوست که قضاوت تقدیری خود را مینماید که هرگاه چیزی را بخواهد پدید آید آن چیز به وجود میآید، و هرچه را که نخواهد، به وجود نمیآید.
و اوست که میان بندگان مؤمن و کافر خود در دنیا قضاوت مینماید و دوستانش را یاری میکند. وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ لَا يَقْضُونَ بِشَيْءٍ و هرآنچه را که به جای خدا به فریاد می خوانند به علت ناتوانیشان و اینکه خیر را نمیخواهند و توانایی انجام دادن آن را ندارند به چیزی حکم نمیکنند، إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ بیگمان خداوند همه صداها و همه زبانها و همه نیازها را میشنود، و به آنچه که شده و به آنچه که میشود و به آنچه که دیده میشود و به آنچه که دیده نمیشود و به آنچه که بندگان میدانند و به آنچه که نمیدانند بیناست. قبل از این آیه فرمود: وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ و آنانرا از روز نزدیک قیامت بترسان، سپس آن را با این اوصاف توصیف نمود که اقتضا مینماید برای آن روز بزرگ خود را آماده کرد. چون آیات هم مشتمل بر ترساندن و هم مشتمل بر تشویق کردن هستند.
این مـــرگ،