88. تفسیر سوره دخان - مکی و 59 آیه است.
این پاداش کسانی است که با ترک گناهان و انجام طاعت از ناخشنودی و عذاب خدا پرهیز کردهاند، پس وقتی ناخشنودی و عذاب از آنها دور گشته است خشنودی خداوند و پاداش زیاد و میوهها و چشمه سارها برای آنها محقق گشته است که از زیر کاخهای آنان جویبارها روان است و در باغهای بهشت آن را میجوشانند. باغها را به نعمتها نسبت داد چون هر آنچه که این باغها در بردارند همه نعمت و شادمانی است و از هر جهت کامل میباشد و هیچ چیز ناخوشایند و ناگواری در آن وجود ندارد. و لباس آنها از ابریشم سبز کلفت و نازک است، مُّتَقَابِلِينَ آنها رو به رو و در کمال راحتی و آرامش و محّبت و زندگی خوب و آداب نیکو نشستهاند.
كَذَٰلِكَ نعمت و شادمانی کامل اینگونه است. وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِينٍ و زنهای زیبایی را که از زیباییشان چشمها و عقلها حیران است و دارای چشمهای درشت و زیبا هستند به همسری آنان در میآوریم. يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آنان در بهشت هر میوهای را که بخواهند از آنچه که در دنیا اسمش هست و از آنچه که در دنیا اسمی از آن نیست و شبیهی ندارد میطلبند، پس هر میوه ای، از هر نوع را که بخواهند بدون زحمت و مشقّت فورا برایشان حاضر میگردد.
آمِنِينَ و از تمام شدن آن و از زیان آن ایمن هستند و نیز از هر امر ناگوار و از بیرون آمدنِ از بهشت و از مرگ در امان میباشند. بنابراین فرمود: لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَىٰ اصلا و به طور کلّی در بهشت مرگی وجود ندارد و آنها هرگز نمیمیرند و اگر در آن مرگی بود مرگ نخستین که مرگ دنیاست را استثنا نمیکرد. پس آنها هر آنچه دوست دارند و میخواهند به طور کامل برایشان فراهم است.
وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ فَضْلًا مِّن رَّبِّكَ و خداوند آنان را از عذاب جهنّم محفوظ داشته است و به دست آمدن نعمتها و دور شدن عذاب از آنها از لطف و فضل خداوند بر آنهاست. و خداوند متعال است که به آنها توفیق داده تا کارهای شایسته انجام دهند، کارهایی که با آن خیر آخرت را به دست آوردهاند، و نیز خداوند به آنها نعمتهایی عطا کرده است که اعمالشان به آن نمیرسد. ذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ این است کامیابی بزرگ. و چه کامیابی و رستگاری میتواند از به دست آوردن خشنودی خدا و در امان ماندن از عذاب و خشم او بزرگتر باشد؟
فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ ما قرآن را با زبان تو که به طور مطلق شیواترین و بزرگ ترین زبانهاست آسان کردهایم پس با زبان تو کلمات قرآن و معانی آن آسان گشته است. لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ تا آنچه را که به سودشان است فرا بگیرند و آن را انجام دهند و آنچه را که به زیانشان است ترک کنند.
فَارْتَقِبْ پس منتظر آن خیر و پیروزی باش که خداوند به تو وعده داده است: إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ و مسلّما آنان هم منتظر عذابی خواهند بود که آنها را فرا خواهد گرفت. این دو انتظار کشیدن با هم تفاوت دارند. پیامبر و پیروانش منتظر خیر و خوبی در دنیا و آخرت هستند و دیگران در دنیا و آخرت منتظر شر میباشند.
پایان تفسیر سوره دخان
این مـــرگ،