خداوند متعال خبر مي‌دهد که او کتابي بر پيامبرش محمد صلی الله علیه وسلم فرو فرستاده است تا مردم را از تاريکي‌هاي جهالت و کفر و اخلاق زشت و انواع گياهان به‌سوی نور دانش و ايمان و اخلاق نيکو بيرون آورد. بِإِذْنِ رَبِّهِمْ به حکم پروردگارشان. يعني آنچه را که خداوند دوست دارد جز با اراده و ياري او نمي‌توانند به دست بياورند. و اين تحريک و تشويق بندگان است بر کمک گرفتن ازپروردگارشان. پس نوري را که اين کتاب آنها را به‌سوی آن راهنمايي مي‌نمايد تفسير نموده و مي‌فرمايد: إِلَىٰ صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ به‌سوی راه (خداوند) پيروزمند ستوده. يعني به‌سوی راهي که انسان را به خدا و بهشت الهي مي‌رساند و مشتمل بر علم و آگاهي از حق و عمل کردن به آن است.

ذکر کردن الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ بعد از بيان راهي که انسان را به خدا مي‌رساند به خاطر دو چيز است، يکي اشاره باشد به اينکه هرکس آن راه را در پيش گيرد. به واسطۀ قدرت الهي قوي و نيرومند مي‌گردد، گرچه جز خداوند هيچ باوري نداشته باشد، و در همۀ کارهايش خوب و ستودني است و سرانجام نيکو خواهد داشت.

ديگر اينکه راه خدا بزرگترين دليل است و اينکه خداوند صفت‌هاي کمال و جلال را دارد، و کسي که اين راه را براي بندگانش نيرومند و ستوده مي‌باشد و از خداوند و معبودي است که با انواع عبادت‌ها که هر کدام منزلي از منازل صراط مستقيم هستند مورد پرستش قرار مي‌گيرد. و همچنانکه مالک آسمانها و زمين است، اوست که مي‌آفريند و روزي مي‌دهد و امور زمين و آسمان را تدبير مي‌نمايد، به همان شيوه مالک بندگان است و آنان را به انجام احکام ديني فرمان مي‌دهد، چون آنها ملک او هستند و شايسته‌ي او نيست که بندگانش را بدون هدف رها نمايد.

پس از آن که دليل و برهان را بيان کرد، به سرنوشت کساني پرداخت که از او فرمان نمي‌برند، و فرمود: وَوَيْلٌ لِّلْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيدٍ و واي بر کافران از عذاب سختي که پيش رو دارند! که اندازۀ آن قابل سنجش و شدت آن قابل توصيف نيست.

سپس آنان را اينگونه توصيف نمود: الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ کساني هستند که زندگي دنيا را بر زندگي آخرت ترجيح مي‌دهند، بنابراين به زندگاني دنيا دل بسته و به آن راضي شده و انس گرفته و از جهان و سراي آخرت غافل مانده‌اند وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ و مردم را از راه خدا که براي بندگانش قرار داده و د رکتابهايش و بر زبان پيامبرانش آن را بيان کرده است. بارز مي‌دارند، پس ايشان به مخالفت و مبارزه با پروردگارشان برخواسته‌اند، وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا ۚ و مي‌خواهند راه خدا را نادرست و کج بنمايانند و مي‌کوشند آن‌را زشت و ناپسند نشان دهند تا مردم را از آن گريزان و متنفر گردانند، اما خداوند جز اينکه نور خويش را کامل کند چيزي ديگر را نمي‌پذيرد هر چند براي کافران ناخشنود باشد.

أُولَٰئِكَ کساني که صفتشان بيان شد، فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ در گمراهي دور و درازي هستند، چون خود گمراه شده و ديگران را نيز گمراه نموده و با خدا و پيامبرش مخالفت کرده‌اند. پس چه گمراهي بزرگتر و ژرف‌تر از اين وجود دارد؟ ولي مومنان بر عکس اينها به خدا و آيات او ايمان مي‌آورند و آخرت را بر زندگي دنيا ترجيح مي‌دهند و مردم را به اندازۀ توان خود به راه خدا دعوت مي‌کنند و آن را زيبا ارائه داده و مستحکم و مستقيم مي‌نمايانند.