ای جوان! بدان که جهان، پروردگاری دارد.

احکام مدّ و قصر

«مدّ» از لحاظ لغوی «افزونی» و از نظر تجوید «امتداد صوت در حروف مدّ بیش از میزان طبیعی»

«قصر» به معنی «کوتاهی» و ضد مدّ است. در تجوید «اداء حرف مدّ به اندازه طبیعی».

هرگاه بعد از حروف مدّی (الف مدّی _ واو مدّی _ یاء مدّی) «همزه» یا «سکون» واقع شود حرف مدّ باید بیش از میزان طبیعی کشیده شود. پس:   سبب مدّ دوتا است: همزه _ سکون

باید دانست که «تشدید» هم به خاطر آن که یک حرف ساکن در درون آن نهفته است سبب مدّ محسوب می شود.

1- اگر حرف مدّ و«همزه» در یک کلمه قرار داشته باشند (مدّ متّصل)، میزان مدّ بیش از زمانی است که همزه در کلمه بعد واقع شود(مدّ مُنفَصِلْ).

مدّ متصل  می تواند مساوی مدّ منفصل هم کشیده شود. اما دیگر کمتر از منفصل نمی شود.

2- وقتی سبب مدّ سکون «عارض» باشد که به خاطر وقف ایجاد شده است (سکون موقت) کشش مدّ به هر میزان مجاز است(حداکثر 3 برابر مدّ طبیعی) و حتی می توان مدّ آن را نیاورد. به این مدّ «مدّعارض» گویند.

3- وقتی سبب مدّ سکون «لازم» باشد که ثابت و همیشگی است، و یا سبب «تشدید» باشد(مدّ لازم) میزان کشش مدّ به حداکثر خود که سه برابر مدّ طبیعی است، می رسد و کمتر از آن جایز نیست.

4- دو حرف(و _ ی) ساکنه ماقبل مفتوح نیز حرف مدّ محسوب می شوند ولی سبب مدّشان فقط سکون است. میزان کشش هم مانند مدّ عارض است.

به این مدّ «مدّ لین» گویند. باید دقت کنیک که در موقع کشش مدّ لین فتحه ماقبل را به جای واو ویاء ساکنه، مدّ ندهیم.

ادامه موضوع در قسمت بعدی