6. تفسیر سوره بقره - مدنی و 286 آیه است.
اين آيات متضمن دستور به کارزار در راه خدا هستند، و اين بعد از هجرت به مدينه بود، آنگاه که مسلمانان قدرت جنگيدن يافتند، پس خداوند به آنها دستور داد که با دشمن بجنگند، در حاليکه پيشتر به آنان دستور داده بود که از جنگيدن پرهيز نموده و خود را کنترل کنند. و جنگيدن را به راه خدا اختصاص داد و فرمود: فِي سَبِيلِ اللَّهِ که با اين عمل میخواهد مسلمانان را برداشتن اخلاص تشويق، و آنها را از جنگيدن با يکديگر برحذر دارد.
الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ (بجنگد با) کساني که با شما ميجنگند. و آنها مردان مکلف هستند، نه پيرمرداني که نه رأي و نظري دارند، و نه با شما ميجنگند. و نهي از تجاوز شامل انواع تجاوزات است از قبيل کشتن کسي که با مسلمانان نميجنگد، مانند زنان و ديوانگان و کودکان و راهبان، و مُثله کردن کشته شدگان و کشتن حيوانات، و قطع کردن درختان بدون اينکه اينکار مصلحتي براي مسلمانان در برداشته باشد، ونيز جنگيدن با کساني که حاضرند جزيه بپردازند.
وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ اين دستورِ پيکار با محاربان مسلمانان است، هرجا و هر زمان يافت شوند. به جنگ تهاجمي و تدافعي دستور داده شده است. سپس خداوند پيکار با آنها در مسجدالحرام را از اين امر کلّي مستثني کرد و فرمود: عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ جنگيدن با آنها در کنار مسجدالحرام جايز نيست، مگر اينکه خودشان جنگ را آغاز کنند، پس اگر خود جنگ را آغاز کنند، با آنها بجنگيد، و اين سزاي تجاوزشان است. و اين يک حکم فراگير است و هميشه ادامه دارد، مگر اينکه آنها از کفر خود دست بردارند و مسلمان شوند، آنگاه خداوند توبه آنها را ميپذيرد هرچند که از آنها در مسجدالحرام کفر و شرکي سر زده باشد. و پيامبر و مؤمنان را از مسجدالحرام منع کرده باشند، و اين رحمت و احسان خداوند نسبت به بندگانش ميباشد.
و از آنجا که گمان ميرود جنگ در مسجدالحرام فسادانگیزي در اين سرزمين است، خداوند خبر داد که فتنهي شرک ورزيدن و بازداشتن مردم از دين خدا، از قتل بزرگتر و سختتر است. پس اي مسلمانها! اشکالي نيست که شما با آنان پيکار کنيد. و از اين آيه قاعده مشهوري بدست آمده است، و آن اينکه هنگام وجود دو فساد، آنکه سبکتر است انجام شود تا فساد بزرگتر دفع گردد.
سپس خداوند هدف از جنگ در راه خدا را بيان کرد و فرمود: منظور از آن ريختن خون کافران و گرفتن مالهايشان نيست، بلکه منظور از آن اين است که يَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ دين خالصانه از آن خداوند گردد، و دين خداوند متعال بر همه اديان چيره و غالب شود، و هر آنچه از قبيل شرک و غيره که با دين الهي در تضاد است، از ميان برداشته شود. منظور از «فتنه»، شرک است، پس چنانچه اين منظور حاصل شد، نه کشتني هست ونه پيکاري. فَإِنِ انتَهَوْا پس اگر آنها از جنگيدن با شما در مسجدالحرام باز آمدند، فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ شما به آنها تجاوز نکنيد، به جز کساني از آنها که ستم کردهاند، و هرکس که ستم کرده باشد به اندازه ستمي که روا داشته است مجازات ميشود.
این مـــرگ،