6. تفسیر سوره بقره - مدنی و 286 آیه است.
اموال ديگران را نگيريد. اموال ديگران را به آنها نسبت داد و فرمود: مالهايتان را، چون مسلمان بايد آنچه را براي خود دوست دارد براي برادرش نيز دوست بدارد، و همچنان که مال خود را پاس ميدارد بايد مال برادرش را نيز پاس بدارد، زيرا اگر او مال کسي را بخورد ديگران نيز جرأت خوردن مال او را پيدا میکنند، و هرگاه قدرت داشته باشند آن را ميخورند. و از آنجا که خوردن مال به دو صورت است، يک صورت خوردن ِ به حق و ديگري خوردنِ به ناحق، و خوردن آن به ناحق و باطل حرام است، خداوند خوردن مال را به ناحق مقيد نمود.
و اين آيه شامل خوردن مال به صورت غصب، دزدي، خيانتِ در امانت و امثال آن و معاوضه حرام از قبيل معامله ربا و قمار ميباشد، و خوردن اموال و بدست آوردن آن از اين طرق باطل و ناحق ميباشد، چون از راه مباحي بدست نيامده است. و گرفتن مال با فريب دادن طرف در خريد و فروش و اجاره و امثال آن، نيز شامل خوردن مال به ناحق است.
نيز به کار گرفتن کارگران و خوردن مزدشان، و گرفتن مزد کارگراني که به کاري گماشته شدهاند اما آن را به نحو احسان انجام ندادهاند، از زمره خوردن مال به ناحق است. و گرفتن مُزد و اجرت بر انجام دادن مزد و اجرتي دريافت نمود نيز شامل خوردن مال به باطل است، و چنين عباداتي صحيح و مقبول واقع نخواهند شد مگر اينکه هدف از انجام آن کسب رضاي خدا باشد. و گرفتن زکات و صدقات و اوقاف و وصيت از سوي کسي که مستحق نيست، يا مستحق است ولي بيش از حق خود بر ميدارد، در خوردن مال به ناحق داخل است.
پس همه اين موارد در دايره خوردن مال به ناحق جاي ميگيرند. بنابراين، خوردن آن به هيچ صورتي حلال نيست، حتي اگر در آن اختلاف شود، و مسئله به حاکم شرع ارجاع داده شده و حاکم شرع به نفع کسي که در صدد خوردن چنين مالي است، حکم صادر کند، زيرا حکم حاکم حرامي را حلال نميکند، چون حاکم طبق آنچه ميشنود حکم مينمايد، و حق به قوت خود باقي است. پس کسي که ميخواهد مال مردم را به ناحق بخورد، نبايد با آن اطمينان حاصل کند.
پس هرکسي که دليل باطلي به نفع او حکم نمود، خوردن آن مال براي او حلال نيست، و اگر آن مال را بخورد مال کسي ديگر را به ناحق و گناه خورده است، در حالي که ميداند و اين کار عقوبت او را بيشتر و سزاي او را سختتر مينمايد. بنابراين وکيل اگر بداند که موکّل او در ادعاي خود بر باطل است، براي او جايز نيست که از خائن دفاع کند، همانطور که خداوند متعال فرموده است: وَلَا تَكُن لِّلْخَائِنِينَ خَصِيمًا [النساء: 105]. «و دفاعکننده از خيانت کنندگان مباش».
این مـــرگ،