خداوند متعال خبر مي‌دهد - و او راستگوترين گويندگان است - که خداوند إِلَٰهٌ وَاحِدٌ در ذات و اسماء و صفات و کارهايش يکتا و يگانه است، پس او شريک و همتا و مثيل و نظيري نداشته، و جز او آفريننده و مدبري وجود ندارد. پس وقتي خداوند چنين است سزاوار است که معبود قرار داده شده و با انواع عبادت‌ها پرستش شود و هيچ چيزي از آفريده‌هایش با او شريک گرفته نشود. چون او الرَّحْمَٰنُ الرَّحِيمُ داراي آنچنان رحمت فراوان است که مهرباني هيچ کسي به اندازه مهرباني او نيست و رحمت او همه چيز را فرا گرفته و هر موجود زنده‌اي از آن برخوردار است.

پس خداوند با رحمت خويش همه آفريده‌ها را به وجود آورده است و آنها را از انواع کمالات برخوردار نموده، و هر رنج و کاستي را از آنها دور کرده است. و نيز رحمت خداوند باعث شده است که پروردگار صفات و نعمت‌هایش به بندگانش بشناساند و همه منافع ديني و دنيوي آنها را که به آن نياز دارند بوسيله فرستادن پيامبران و نازل کردن کتاب براي آنها بيان نمايد. پس وقتي معلوم شد هر نعمتي که بندگان دارند از جانب خداست، و هيچ يک از آفريده‌ها به ديگري فايده‌اي نمي‌رساند، در مي‌يابد که فقط خداوند سزاوار هر نوع عبادت و پرستشي است، و تنها او بايد مورد محبت قرار گيرد، و تنها بايد از او ترسيد، و فقط بايد به او اميدوار بود و بر او توکل نمود، و ديگر عبادات را فقط براي او انجام داد.

و بزرگترين ستم و زشت‌ترين زشتي آن است که بنده از عبادت و پرستش خدا روي گرداند و پرستش بندگان روي آورد و آفريده‌هاي خاکي را با پروردگار جهانيان شريک قرار دهد، و يا مخلوقي را که امورش از سوي خداوند تدبير مي‌شود و از همه جهات ناتوان است، همراه با آفريننده توانا و قوي که بر همه چيز غالب است و هر چيزي در برابر او سرخم کرده است پرستش کند.

پس اين آيه بيانگر يگانگي خداوند متعال و معبود بودن او و تاکيد بر يگانگي و الوهيت وي و نفي الوهيت از ديگر مخلوقات است. و اينکه وجود همه نعمت‌ها و دور شدن همه رنج‌ها و کاستي‌ها از آثار رحمت او مي‌باشد. پس اين آيه دليلي اجمالي است بر يگانگي او. سپس دلايل تفصيلي و مشروح را بيان کرده و می‌فرمايد: