5. تفسیر سوره بقره - مدنی و 286 آیه است.
بعد از آنکه خداوند ياري جستن از صبر را در همه حالات بيان کرد، نمونهای را ذکر نمود که بايد در انجام آن از صبر ياري طلبيد و آن جهاد در راه خداست. جهاد بهترين عبادت بدني و دشوارترين آن است، چون جهاد کار دشواري است، و بسياري اوقات منجر به کشته شدن و از دست رفتن زندگي ميشود، امري که دنياگرايان و دوستداران آن فقط به خاطر زنده ماندن و برخورداري از لذايذ آن بدان علاقمندند. به همين خاطر تمام سعي و تلاش آنان بر اين است که از اين اصل «زنده ماندن» پاسداري کنند و هرآنچه را که به آن ضرر وارد نمايد، دور گردانند.
و معلوم است که فرد عاقل چيز دوست داشتني را جز به خاطر محبوبي والاتر و بزرگوارتر ترک نميکند، بنابراين خداوند خبر داده است هرکس در راه او بجنگد و کشته شود تا حکم ا و اجرا شود و دين او پيروز گردد، نه به خاطر اهدافي ديگر، چنين کسي اگر کشته شود، زندگي زيبا و دوست داشتني را از دست نداده است بلکه به زندگي بزرگتر و کاملتري از آنچه شما گمان ميبريد دست يافته است.
پس شهیدان، بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ [آلعمران: 169-171]. «آنان پيش پروردگارشان زنده هستند و روزي داده ميشوند و به آنچه خداوند از فضل خويش به آنها دادهاست شادمان هستند. به کساني که هنوز به آنها نپيوستهاند مژده ميدهند که هيچ ترسي بر آنها نيست و اندوهگين نميشوند. به نعمت و فضل خداوند مژده ميدهند و بيگمان خداوند پاداش مؤمنان را ضايع نميکند».
پس آيا هيچ زندگي بزرگتر از اين وجود دارد که نزديکي خداي متعال و بهرهمندي از خوردنيها و نوشيدنيهاي لذيذ را به همراه دارد؟! و اين روزي جسمي آنهاست، و روزي روحي آنها خوشحالي و شادماني، و از بين رفتن هر نوع ترس و اندوه است. آيا زندگي بالاتر اين وجود دارد؟ و اين زندگي برزخ است که از زندگي دنيا کاملتر است. پيامبر صلی الله علیه وسلم خبر دادهاست که ارواح شهيدان در شکم پرندگان سبزي هستند که وارد نهرهاي بهشت ميشوند و ميوههاي بهشت ميخورند و بهسوی چراغهايي که به عرض آويزان شدهاند، پر ميکشند اين آيه بزرگترين مشوّق و محرّک براي جهاد در راه خدا و صبر کردن بر آن است.
پس اگر بندگان پاداش کشته شدن در راه خدا را ميدانستند، از جهاد باز نميماندند اما نداشتن علمِ يقين به اين حقايق ارادهها را سست نموده و انسان خوابيده را بيشتر در خواب غفلت فرو برده و پاداشهاي بزرگ و غنيمتها را از دست آدمي ميگيرد.
چرا چنين نباشد حال آنکه خداوند متعال فرموده است: إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ ۚ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ [التوبة: 111]. «خداوند از مؤمنان جان و مالشان را خريده است و در مقابل به آنان بهشت ميدهد. همان کساني که در راه خدا ميجنگند پس ميکشند و کشته ميشوند».
سوگند به خدا اگر انسان هزار جان داشته باشد و يکي را پس از ديگري در راه خدا بدهد در مقابل اين پاداش بزرگ، اندک است. بنابراين شهيدان پس از مشاهده پاداش خداوند و جزاي خوب او چيزي آروز نميکنند جز اينکه به دنيا برگردانده شوند تا دوباره در راه او کشته شوند. اين آيه دليلي است بر وجود نعمت و عذاب در عالم برزخ، همانطور که در اين مورد نصوص زيادي وارد شده است.
این مـــرگ،