أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ آيا مردم را به نيکوکاري، يعني به کارهاي خوب و ايمان فرمان مي‌دهيد، وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ و خودتان را فراموش مي‌کنيد؟! يعني خودتان اين کارها را انجام نمي‌دهيد، وَأَنتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ در حالي که شما کتاب را مي‌خوانيد، آيا نمي‌انديشيد؟! تفکر و انديشه، عقل ناميده شده است، چرا که به وسيله عقل نيکي‌ها و فوايد آن ادراک مي‌گردد، و آنچه به آدمي زيان مي‌رساند تشخيص داده مي‌شود، چون عقل، صاحب خود را تحريک مي‌کند قبل از ديگران کاري را انجام دهد که آنان را به انجام دادن آن امر مي‌کند، و قبل از ديگران کاري را ترک کند که آنان را از انجام آن باز مي‌دارد.

پس هرکس ديگري را به کار خوب فرمان دهد و خود آن کار را انجام ندهد، و يا کسي را از کار زشت باز دارد و خود آن کار را ترک نکند اين عمل مبين بی‌عقلي و ناداني وي مي‌باشد،به خصوص وقتي که به اين امر آگاه باشد، پس حجت بر او تمام مي‌شود اين آيه گرچه در خصوص بني اسرائيل نازل شده است اما هرکس را شامل مي‌شود که داراي چنين ويژگي باشد، زيرا خداوند متعال فرموده است: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ [الصف: ۳-۲]. «اي کساني که ايمان آورده‌ايد! چرا چيزي مي‌گوييد که خود انجام نمي‌دهيد؟ نزد خداوند گناه بسيار بزرگي است که شما چيزي بگوييد و آن را انجام ندهيد».

اما در اين آيه به اين مطلب اشاره نشده است چنانچه انسان کاري را انجام ندهد که ديگران را به انجام دادن آن امر مي‌نمايد، بايد امر به معروف و نهي از منکر را ترک کند. زيرا آيه بر توبيخ کساني دلالت مي‌کند که چنين رويه‌‌اي را در پيش مي‌گيرند، يکي اينکه ديگران را به کار خوب امر کند و آنها را از زشتي باز دارد، دوم اينکه خودش يکي از اين دو وظيفه مجوّزي براي ترک بخش ديگر وظيفه نمي‌شود، بلکه کمال واقعي اين است که انسان هر دو وظيفه را انجام دهد و نقص واقعي نيز اين است که انسان هر دو را ترک کند. و اما اگر کسي يکي از اين دو مهم را انجام دهد و ديگري را ترک کند، در رتبه اول قرار نمي‌گيرد، اما رتبه او از فردي که هر دو وظيفه را ترک گفته، بالاتر است. و سرشت انسان چنان بنا نهاده شده از کسي که گفتار و کردارش مخالف يکديگر است پيروي نکند، پس آدمي بيشتر از کردار پيروي مي‌کند نه از گفتار.