2. تفسیر سوره بقره - مدنی و 286 آیه است.
اين دستوري عام و کلي براي همه مردم است و آن عبادت و پرستش خدا است که شامل انجام دادن دستورات او و پرهيز از منهيات وي و تصديق آنچه که از آن خبر دادهاست، ميباشد. بنابراين، خداوند آنها را به انجام کاري مامور نموده که آنان را براي آن آفريده است. خداوند متعال ميفرمايد: وَمَا خَلَقْتُ ٱلْجِنَّ وَٱلْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ [الذاریات: 56]. «و من جن و انسان را نيافريدم مگر براي اينکه مرا عبادت کنند».
سپس بر واجب بودن پرستش محض خويش استدلال نموده و ميفرمايد: پروردگارتان شما را از انواع نعمتها برخوردار نمود و شما را هستي بخشيد، و همو کساني را که پيش از شما بودهاند آفريده و نعمتهاي ظاهري و باطني را به شما ارزاني داشته و زمين را برايتان گسترانده است تا بر آن استقرار يابيد و با ساختن خانه، کشاورزي و شخم زدن، رفتن از جايي به جايي و با ديگر اشکال از آن بهرهمند شويد. و آسمان را براي شما سقفي قرار داد و در آن منافعي مانند خورشيد و ماه و ستارگان به وديعه نهاد که بدان نيازمنديد.
وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ «سماء» يعني هر آنچه که بالاي سر شما باشد، بنابراين مفسران گفتهاند: منظور از آسمان در اينجا ابرها هستند و خداوند از ابرها آب فرو فرستاده است. فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ و با آن انواع ثمرات مانند دانهها و ميوه خرما و ديگر ميوهها و کشتزارها و غيره را بيرون آورده است. رِزْقًۭا لَّكُمْ تا روزيتان باشد و زندگي به سر کنيد و تفريح نماييد فَلَا تَجْعَلُوا۟ لِلَّهِ أَندَادًۭا پس، از ميان آفريدگان همانند و همتاياني براي خداوند قرار ندهيد به گونهاي که آنها را مانند خدا پرستش کنيد و همانگونه که خداوند را دوست داريد آنها را دوست بداريد، در صورتي که آنها نيز مانند شما آفريدگاني هستند که به آنها روزي دادهشده و کارهايشان از سوي خدا اداره ميشود و به اندازه ذرهاي در زمين و آسمان اختياري ندارند، و فايده و ضرري به شما نميرسانند. وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ و شما ميدانيد که خداوند شريک و همانندي ندارد، نه در آفريدن و نه در روزي دادن و تدبير امور، و نه در الوهيت و ربوبيت. پس با اينکه شما اين را ميدانيد چگونه همراه با خداوند معبودهاي ديگري را پرستش ميکنيد؟ اين چيزي عجيب و بدترين نوع بيخردي است.
اين آيه از عبادت غير خدا نهي بعمل ميآورد وبر وجوب عبادت و پرستش خدا و باطل بودن عبادت غير او دليل ارائه داده و به بيان توحيد ربوبيت ميپردازد که متضمن يگانگي او در آفريدن و روزي دادن و تدبير امور است، پس چون همه اقرار ميکنند که خداوند در اين امور شريکي ندارد نيز بايد اقرار کنند که خداوند در عبادت هم شريکي ندارد. و اين روشنترین دليل عقلي بر وحدانيت و يگانگي باري تعالي و باطل بودن شرک است.
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ احتمال دارد به اين معني باشد که اگر شما تنها خداوند را پرستش کنيد از عذاب و ناخشنودي او نجات خواهيد يافت، زيرا شما اسباب دفع عذاب و ناخشنودي خداوند را فراهم کردهايد. و احتمال دارد معني آيه چنين باشد: اگر خداوند را عبادت کنيد از پرهيزگاراني خواهيد شد که به پرهيزگاري موصوفند و هردو معني درست است و هردو لازم و م لزوم يکديگرند، زيرا هرکس که عبادت را به طور کامل انجام دهد از پرهيزگاران ميشود و هرکس که از پرهيزگاران باشد از عذاب و ناخشنودي خداوند نجات خواهد يافت.
این مـــرگ،