10. تفسیر سوره آل عمران - مدنی و 200 آیه است.
عیسی در دنیا و آخرت دارای مقام و مرتبهای بلند است، و نزد خدا نیز از مقربان است، كسانی كه از همة خلایق به خدا نزدیكترند و مقامشان بالاتر است، و این مژدهای است كه مانند آن وجود ندارد.
مكمل این مژده این است كه عیسی علیه السلام وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ در گهواره با مردم سخن میگوید، پس سخن گفتن او نشانهای از نشانههای خدا و رحمتی است از جانب او بر مادرش و بر عموم مرد. و همچنین در سن كهولت با آنها سخن میگوید: وَكَهْلًا «كهل» یعنی مردی كه عمرش در بین (30) و (50) سالگی قرار دارد. و این سخن گفتن، سخن دعوت و ارشاد، و مبین نبوت وی است. پس سخن گفتن در گهواره نشانه و برهانی است بر راستگویی و نبوت او، و برائتی است برای مادرش از گمانهایی كه به ذهن مردم خطور میكرد. سخن گفتنش در كهولت نفع و استفاده بزرگی را برای مردم در بر داشت، و اینكه او واسطه است بین آنها و پروردگارشان در ابلاغ وحی پروردگار، و تبلیغ شریعت و دین خدا.
و او وَمِنَ الصَّالِحِينَ از صالحان است، كسانی كه خداوند دلهایشان را با معرفت و محبت خویش، و زبانهایشان را با ستایش و ذكر خود، و اعضایشان را با طاعت و خدمت اصلاح نموده است.
قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ گفت: پروردگارا، چگونه فرزندی خواهم داشت در حالیكه هیچ بشری مرا لمس نكرده است؟! این بسیار بعید به نظر میآید. قَالَ كَذَٰلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ گفت: اینگونه خداوند هر چه بخواهد، میآفریند تا بندگانش بدانند كه او بر هر كاری تواناست و بدانند كه چیزی نمیتواند مانع خواست و اراده او گردد.
إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ هر گاه چیزی را اراده بكند، به آن میگوید: به وجود بیا، پس به وجود میآید. وَيُعَلِّمُهُ الْكِتَابَ و كتابهای گذشته و داوری بین مردم را به او میآموزد، و پیامبری را به او میبخشد.
وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ و (او را به عنوان) پیامبر بهسوی بنیاسرائیل [روانه] میگرداند، و او را با نشانههای روشن و دلایل قطعی تأیید مینماید. و گفت: أَنِّي قَدْ جِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ همانا نشانههایی آوردهام كه دلالت مینمایند من پیامبر بر حق خدا هستم. أَنِّي أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ ۖ وَأُبْرِئُ الْأَكْمَهَ و من از گل برایتان پرندهای میسازم، سپس در آن میدمم و به فرمان خدا پرندهای میشود، و كور مادرزاد را كه بینایی ندارد شفا میدهم. وَالْأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِ اللَّهِ ۖ وَأُنَبِّئُكُم بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ و بیماری پیسی را شفا میدهم و مردگان را به اذن خدا زنده میگردانم، و شما را از آنچه كه میخورید و از آنچه كه ذخیره میكنید خبر میدهم. همانا در این [معجزات] نشانهایست برای شما اگر مؤمن هستید.
وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ پس خداوند او را به وسیله دلایل و نشانههای غیرمعمول كه آوردن آن جز برای پیامبران ممكن نیست، و نیز با رسالت و دعوتی كه آورد، تورات و پیامبران گذشته را تأیید نمود، و این بزرگترین دلیل بر صداقت وی میباشد. زیرا اگر او از دروغگویان بود، با آنچه پیامبران آورده بودند مخالفت میكرد، و در اصول و فروع با آنها مخالفت میورزید. پس معلوم شد كه او پیامبر خداست، و آنچه آورده است حق است و شكی در آن نیست.
وَلِأُحِلَّ لَكُم بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ و آمدهام تا دشواریها و رنجهایی را كه بر شماست از شما برگیرم. فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ این چیزی است كه همه پیامبران مردم را بهسوی آن فرا میخوانند و آن پرستش خدای یگانه و اطاعت از پیامبران است. این است راه راست، راهی كه هر كس آنرا در پیش بگیرد به بهشت نایل میشود. پس در این هنگام گروههای بنیاسرائیل در مورد عیسی اختلاف كردند، بعضی به او ایمان آورده و از او پیروی كردند، و بعضی به او كفر ورزیده و او را تكذیب كردند، و مادرش را مانند یهودیان به روسپیگری و عمل منافی عفت متهم نمودند.
فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَىٰ مِنْهُمُ الْكُفْرَ پس وقتی كه عیسی از آنها احساس كفر كرد، و دید كه همه بر رد كردن دعوتش اتفاق كردهاند، بنیاسرائیل را به همكاری خویش فرا خواند و گفت: مَنْ أَنصَارِي إِلَى اللَّهِ ۖ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ کیست که یاور من بهسوی خدا گردد؟ یاران گفتند: نَحْنُ أَنصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ما یاوران خدا هستیم، به او ایمان آوردهایم، و گواه باش كه ما تسلیم (او) میباشیم.
این احسان خدا بر آنها و بر عیسی بود كه به حواریون الهام كرد تا به وی ایمان آورند، و تسلیم فرمانش شوند، و پیامبرش را یاری كنند.
این مـــرگ،